B2B – dyskusje o zmianach w toku – na co warto zwrócić uwagę?

Model współpracy B2B od lat jest jednym z filarów funkcjonowania wielu firm w Polsce, zwłaszcza w sektorze usług, IT, marketingu czy też doradztwa. Dla przedsiębiorców oznacza elastyczność i przewidywalność kosztów, dla wykonawców zaś większą swobodę organizacyjną. Jednak w ostatnich miesiącach dyskusja wokół tego modelu znacząco przyspieszyła. Impulsem stały się zapowiedzi rozszerzenia uprawnień Państwowa Inspekcja Pracy w zakresie ustalania istnienia stosunku pracy w miejsce takich umów.

Czy PIP może „z dnia na dzień” zmienić B2B w etat?

Projektowane zmiany, które pojawiły się w debacie publicznej, zakładały możliwość wydawania przez PIP decyzji stwierdzającej, że dana umowa cywilnoprawna w rzeczywistości jest umową o pracę. To właśnie ta koncepcja – potencjalnego „przekwalifikowania” kontraktu B2B bez uprzedniego orzeczenia sądu – wywołała silne reakcje przedsiębiorców i organizacji pracodawców. W praktyce oznaczałoby to istotne przesunięcie ciężaru ryzyka na firmy korzystające z modelu B2B. Choć ostateczny kształt przepisów wciąż jest przedmiotem prac i konsultacji, sam kierunek zmian pokazuje jedno: organy kontrolne i ustawodawca coraz uważniej przyglądają się relacjom, które formalnie są B2B, a faktycznie przypominają klasyczny stosunek pracy.

Impulsem do ponownego otwarcia dyskusji stała się opublikowana 28 stycznia 2026 r. zmodyfikowana wersja projektu nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, przewidująca możliwość administracyjnego przekształcania umów cywilnoprawnych – w tym relacji B2B – w umowy o pracę. Projekt przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymuje najbardziej kontrowersyjne rozwiązanie: przyznanie inspektorom pracy kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających istnienie stosunku pracy. 19 lutego 2026 r. projekt wpłynął do Sejmu jako druk nr 2250, co oznacza wejście w etap legislacyjny, który może zakończyć się jedną z największych zmian w obszarze relacji zatrudnieniowych ostatnich lat.

Nowa wersja projektu zawiera kilka istotnych modyfikacji w porównaniu z propozycją z października 2025 r., jednak nie zmienia zasadniczego kierunku reformy. Przede wszystkim decyzja o przekształceniu umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę ma być poprzedzona niewykonaniem przez podmiot zatrudniający polecenia inspektora dotyczącego zawarcia umowy o pracę. Wprowadzono więc mechanizm ostrzegawczy, który formalnie daje przedsiębiorcy szansę na dobrowolne dostosowanie relacji.

Kolejną zmianą jest określenie skutku decyzji jako działającego na przyszłość, czyli ex nunc. Oznacza to, że sama decyzja administracyjna nie będzie automatycznie wywoływać skutków wstecznych w sferze prawa pracy. Nie zamyka to jednak drogi organom podatkowym ani ZUS do badania wcześniejszych okresów i dochodzenia ewentualnych zaległości składkowych czy też podatkowych.

Projekt przewiduje również możliwość wystąpienia o interpretację indywidualną do Głównego Inspektora Pracy w celu ustalenia, czy w konkretnej relacji zachodzą przesłanki stosunku pracy. Wprowadzono także sześciomiesięczny okres swoistej abolicji, w ramach którego podmioty, które dobrowolnie uporządkują współpracę i zawrą umowy o pracę, mają uniknąć odpowiedzialności karnej. Choć są to elementy łagodzące, nie zmieniają one faktu, że ciężar ingerencji państwa w relacje gospodarcze pozostaje znaczący.

Które zapisy w umowie B2B zwiększają ryzyko?

Największe wątpliwości kontrolujących budzą postanowienia, które przenoszą do kontraktu B2B elementy typowe dla umowy o pracę. Ryzykowne są przede wszystkim zapisy o sztywnych godzinach pracy, obowiązku świadczenia usług wyłącznie w siedzibie firmy oraz pod bezpośrednim nadzorem przełożonego.

Niepokojące z perspektywy organów mogą być również klauzule o obowiązku uzyskiwania zgody na urlop, rozbudowane regulaminy wewnętrzne nakładane wprost na współpracownika B2B lub zapisy o zakazie świadczenia usług na rzecz innych podmiotów bez realnego uzasadnienia biznesowego. Coraz większe znaczenie ma także faktyczny sposób wykonywania umowy. Nawet najlepiej skonstruowany kontrakt nie ochroni przedsiębiorcy, jeśli w praktyce współpracownik jest traktowany jak etatowy pracownik – uczestniczy w grafikach, podlega bieżącym poleceniom służbowym i nie ponosi realnego ryzyka gospodarczego.

Od czego zacząć przygotowanie do kontroli?

Pierwszym krokiem powinien być audyt obowiązujących umów i praktyki ich wykonywania. Sama analiza dokumentów to za mało – konieczne jest porównanie zapisów kontraktu z rzeczywistym sposobem współpracy. Warto zadać sobie pytanie, czy współpracownik faktycznie działa jako niezależny przedsiębiorca, czy raczej funkcjonuje jak członek zespołu podporządkowany strukturze organizacyjnej firmy.

Następnie należy zweryfikować kluczowe obszary ryzyka: sposób ustalania czasu i miejsca wykonywania usług, zakres nadzoru, możliwość korzystania z podwykonawców, realne ponoszenie ryzyka gospodarczego oraz swobodę w przyjmowaniu innych zleceń. Dobrym rozwiązaniem jest także przygotowanie procedury na wypadek kontroli – wyznaczenie osoby odpowiedzialnej za kontakt z inspektorem, uporządkowanie dokumentacji oraz przeszkolenie kadry menedżerskiej z zasad współpracy z kontraktorami B2B.

Bądź na bieżąco z najważniejszymi zmianami podatkowymi, dołącz do Instytutu https://ikidp.pl/rejestracja

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny