Wznowienie działalności gospodarczej – obowiązki i ryzyka podatkowe

Zawieszenie działalności gospodarczej pozwala przedsiębiorcy czasowo ograniczyć aktywność firmy bez konieczności jej zamykania. Nie oznacza jednak definitywnego zakończenia działalności ani wygaśnięcia wszystkich obowiązków związanych z jej prowadzeniem. W pewnym momencie przedsiębiorca może zdecydować o powrocie do normalnego wykonywania działalności, a wtedy konieczne jest prawidłowe przeprowadzenie procesu jej wznowienia. Samo złożenie wniosku o wznowienie w CEIDG jest stosunkowo proste, jednak z podatkowego punktu widzenia powrót do działalności może wiązać się z szeregiem obowiązków, które warto przeanalizować jeszcze przed wskazaniem daty wznowienia.

Jak formalnie wznowić działalność gospodarczą?

W szczególności trzeba sprawdzić, jak wznowienie wpłynie na rozliczenia podatku dochodowego, VAT, obowiązek wpłacania zaliczek lub ryczałtu, amortyzację środków trwałych oraz obowiązki związane z ewidencją i rozliczeniami rocznymi. Znaczenie ma również to, jak długo firma pozostawała zawieszona. W przypadku podatku VAT dłuższy okres zawieszenia może bowiem prowadzić do wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru podatników VAT, choć wznowienie działalności co do zasady powoduje jego ponowną rejestrację.

W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej podstawową czynnością jest złożenie wniosku o wznowienie wykonywania działalności w CEIDG. Przedsiębiorca może wskazać datę wznowienia już w momencie składania wniosku o zawieszenie albo zdecydować o niej później, składając odrębny wniosek. Jeżeli przy zawieszaniu działalności nie została wskazana konkretna data jej wznowienia, zawieszenie ma charakter bezterminowy i działalność pozostaje zawieszona do momentu dokonania odpowiedniej czynności przez przedsiębiorcę.

Istotne znaczenie ma automatyczna wymiana informacji pomiędzy CEIDG a administracją skarbową. Informacja o wznowieniu działalności gospodarczej jest przekazywana właściwemu urzędowi skarbowemu, dlatego w typowej sytuacji przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą nie musi składać odrębnego zawiadomienia do urzędu skarbowego wyłącznie z powodu wznowienia działalności. Nie oznacza to jednak, że po wznowieniu nie mogą pojawić się inne obowiązki aktualizacyjne. Trzeba zweryfikować, czy zmianie uległy dane dotyczące przedsiębiorcy, rachunków, miejsca prowadzenia działalności, zatrudnienia czy innych elementów wymagających zgłoszenia.

W przypadku spółek procedura zależy od ich formy prawnej. Przy spółce cywilnej wznowienie powinno zostać odpowiednio dokonane przez wspólników, a dodatkowo konieczna może być aktualizacja danych spółki na formularzu NIP-2. Z kolei w przypadku spółek wpisanych do KRS wznowienie następuje za pośrednictwem właściwego systemu rejestrowego, a informacja o wznowieniu jest następnie przekazywana do administracji skarbowej. Jeżeli po wznowieniu zmieniają się dane uzupełniające spółki albo pojawiają się okoliczności wymagające aktualizacji, należy również zweryfikować obowiązek złożenia NIP-8. W przypadku podmiotów wpisanych do KRS należy również pamiętać, że zawieszenie działalności może trwać maksymalnie 24 miesiące.

Wznowienie działalności a podatek dochodowy

Jedną z podstawowych konsekwencji wznowienia działalności jest powrót do bieżącego rozliczania podatku dochodowego. W okresie zawieszenia przedsiębiorca korzysta z określonych uproszczeń w zakresie bieżących zaliczek lub ryczałtu, ponieważ nie prowadzi aktywnej działalności gospodarczej. Po wznowieniu obowiązek bieżącego rozliczania podatku zostaje jednak reaktywowany.

W przypadku przedsiębiorców rozliczających podatek według skali podatkowej albo podatkiem liniowym oznacza to powrót do obliczania i wpłacania zaliczek na PIT zgodnie z wybraną metodą rozliczenia. Przedsiębiorca musi więc od momentu wznowienia ponownie monitorować dochód osiągany w ramach działalności oraz ustalać wysokość należnych zaliczek. Podobnie wygląda sytuacja w przypadku ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. W czasie zawieszenia przedsiębiorca nie wpłaca ryczałtu za okres objęty zawieszeniem, jednak po wznowieniu powraca do obowiązku rozliczania ryczałtu na zasadach właściwych dla jego działalności. Co istotne, samo zawieszenie nie powoduje automatycznego „wyzerowania” wszystkich rozliczeń podatkowych. Przychody i koszty dotyczące całego roku podatkowego mogą nadal wpływać na wysokość zobowiązania wykazywanego w rozliczeniu

Okres zawieszenia działalności nie jest podatkową „próżnią”. Przedsiębiorca może w tym czasie wykonywać określone czynności związane z zachowaniem albo zabezpieczeniem źródła przychodów. Może również regulować zobowiązania powstałe przed zawieszeniem i przyjmować należności wynikające z wcześniejszej działalności.

Ma to znaczenie przede wszystkim przy rozliczeniach po wznowieniu. Przedsiębiorca może bowiem mieć w księgach dokumenty dotyczące transakcji dokonanych jeszcze przed zawieszeniem, których skutki podatkowe wystąpią później. Sam fakt zawieszenia nie powoduje, że takie zdarzenia przestają być istotne dla rozliczenia podatkowego.

Przedsiębiorca powinien zatem zachować ciągłość dokumentacji i prawidłowo ewidencjonować zdarzenia, które może przeprowadzać w okresie zawieszenia. Dotyczy to również kosztów oraz należności związanych z działalnością prowadzoną przed zawieszeniem. Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których w okresie zawieszenia dochodzi do sprzedaży składników majątku przedsiębiorstwa, otrzymania zapłaty od kontrahenta albo uregulowania wcześniejszych zobowiązań.

Wznowienie działalności a VAT

Wznowienie działalności ma szczególne znaczenie na gruncie VAT. Przedsiębiorca nie traci bowiem automatycznie statusu podatnika VAT wyłącznie dlatego, że zawiesił wykonywanie działalności. Przepisy przewidują jednak możliwość wykreślenia podatnika z rejestru VAT w związku z długotrwałym okresem zawieszenia.

W przypadku zawieszenia działalności na okres co najmniej sześciu kolejnych miesięcy naczelnik urzędu skarbowego może wykreślić podatnika z rejestru podatników VAT. Nie oznacza to jednak definitywnego zakończenia jego statusu podatkowego. Przepisy przewidują bowiem szczególny mechanizm związany ze wznowieniem działalności. Podatnik wykreślony z rejestru VAT z powodu zawieszenia jest co do zasady ponownie rejestrowany jako podatnik VAT z dniem wznowienia działalności, bez konieczności składania od początku standardowego zgłoszenia rejestracyjnego. Przywracany jest również status, jaki podatnik posiadał przed zawieszeniem działalności.

Amortyzacja środków trwałych po wznowieniu i aspekty księgowe

Wznowienie działalności ma również znaczenie dla amortyzacji. Jeżeli środek trwały nie jest wykorzystywany w działalności z powodu jej zawieszenia, odpisy amortyzacyjne są w tym okresie wstrzymane. Przerwa w amortyzacji obejmuje okres od miesiąca następującego po miesiącu, w którym działalność została zawieszona, aż do końca miesiąca, w którym nastąpiło wznowienie. Po powrocie do działalności przedsiębiorca może ponownie rozpocząć dokonywanie odpisów amortyzacyjnych.

Ma to praktyczne znaczenie dla firm posiadających wartościowe środki trwałe, takie jak maszyny, urządzenia czy samochody wykorzystywane w działalności. Przedsiębiorca powinien sprawdzić, od którego miesiąca należy wznowić amortyzację, aby nie doszło ani do przedwczesnego zaliczenia odpisu do kosztów, ani do nieuzasadnionego dalszego wstrzymywania amortyzacji.

Idąc dalej, po wznowieniu przedsiębiorca powinien również sprawdzić, czy system księgowy został odpowiednio przygotowany do ponownego prowadzenia aktywnej działalności. Dotyczy to przede wszystkim przywrócenia prawidłowego obiegu dokumentów, wystawiania faktur, ewidencji sprzedaży i zakupów oraz monitorowania obowiązków podatkowych. Nie można również zapominać o wcześniejszych dokumentach. Faktury dotyczące okresu sprzed zawieszenia, które zostały opłacone dopiero po jego rozpoczęciu, nie znikają z rozliczeń podatnika. Podobnie późniejsza zapłata zobowiązania powstałego przed zawieszeniem nie oznacza automatycznie, że należy traktować je jako koszt związany z nowym okresem prowadzenia działalności.

Dlatego przed wznowieniem warto przeprowadzić swoisty przegląd podatkowy firmy. Należy ustalić, jakie należności pozostały do odzyskania, jakie zobowiązania są jeszcze nieuregulowane, jakie środki trwałe znajdują się w firmie, czy występują nierozliczone faktury oraz czy przedsiębiorca zachował prawidłowy status podatkowy.

Szukasz informacji o podatkach? Zapraszam na bloga https://ikidp.pl/category/blog/podatki/

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny