Asystent AI a tajemnica zawodowa doradcy podatkowego – jak bezpiecznie korzystać z modeli językowych?

Rozwój narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję coraz mocniej wpływa na sposób wykonywania wielu zawodów zaufania publicznego, w tym również doradców podatkowych. Modele językowe, takie jak asystenci AI, mogą znacząco usprawnić codzienną pracę poprzez analizę dokumentów, przygotowywanie projektów pism, porządkowanie informacji czy wspieranie procesu wyszukiwania i interpretacji przepisów. Dla doradców podatkowych oznacza to możliwość zwiększenia efektywności oraz ograniczenia czasu poświęcanego na czynności techniczne.

Jednocześnie wykorzystanie sztucznej inteligencji w działalności profesjonalnej wiąże się z nowymi wyzwaniami prawnymi i organizacyjnymi. Doradca podatkowy jest bowiem zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej, która obejmuje informacje uzyskane w związku ze świadczeniem usług na rzecz klienta. Oznacza to, że korzystanie z zewnętrznych narzędzi AI wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ przekazanie danych do modelu językowego może wiązać się z ryzykiem naruszenia poufności.

Tajemnica zawodowa doradcy podatkowego jako podstawowa zasada wykonywania zawodu

Tajemnica zawodowa stanowi jeden z najważniejszych obowiązków doradcy podatkowego i jest fundamentem zaufania pomiędzy specjalistą a klientem. Obowiązek zachowania poufności obejmuje wszelkie informacje, które doradca uzyskał w związku z wykonywaniem czynności zawodowych, niezależnie od tego, czy zostały przekazane w formie dokumentów, wiadomości elektronicznych czy też podczas rozmów.

Zakres tajemnicy zawodowej jest bardzo szeroki. Nie dotyczy wyłącznie danych finansowych czy informacji zawartych w deklaracjach podatkowych, ale również szczegółów dotyczących działalności gospodarczej klienta, planowanych inwestycji, struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa czy strategii biznesowej.

Wykorzystanie narzędzi AI powoduje, że doradca musi odpowiedzieć na pytanie, czy przekazanie określonych informacji do systemu zewnętrznego nie stanowi faktycznego ujawnienia danych osobom trzecim. Nawet jeżeli model językowy działa automatycznie, dane wprowadzone przez użytkownika mogą być przetwarzane przez infrastrukturę należącą do dostawcy danego rozwiązania.

Ryzyko przekazywania danych klientów do modeli językowych

Największym zagrożeniem związanym z korzystaniem z publicznie dostępnych modeli AI jest niekontrolowane przekazywanie informacji objętych tajemnicą zawodową. Wprowadzenie do systemu pełnej opinii podatkowej, umowy handlowej, danych kontrahenta czy też dokumentacji księgowej klienta może prowadzić do utraty kontroli nad tymi informacjami.

Problemem nie jest samo korzystanie ze sztucznej inteligencji, lecz sposób, w jaki użytkownik przekazuje dane do narzędzia. Zadanie polegające na przygotowaniu ogólnego wyjaśnienia przepisu podatkowego nie generuje takiego samego ryzyka jak przesłanie szczegółowego opisu sytuacji konkretnego klienta wraz z jego danymi finansowymi.

Dlatego podstawową zasadą bezpiecznego korzystania z AI powinno być ograniczenie zakresu przekazywanych informacji do absolutnego minimum. W wielu przypadkach wystarczające będzie zastosowanie danych anonimowych lub zmienionych w taki sposób, aby nie było możliwe powiązanie ich z konkretnym klientem.

Jednym z najważniejszych sposobów ograniczenia ryzyka jest odpowiednia anonimizacja informacji przed wykorzystaniem ich w narzędziach AI. Oznacza to usunięcie wszelkich danych pozwalających na identyfikację klienta, kontrahentów oraz konkretnych transakcji.

Przykładowo, zamiast przekazywać do modelu językowego pełną dokumentację dotyczącą konkretnej spółki, można przedstawić ogólny opis problemu bez nazw, numerów identyfikacyjnych, kwot czy szczegółów umożliwiających rozpoznanie podmiotu. Dzięki temu AI może nadal pomóc w analizie zagadnienia, ale ryzyko naruszenia poufności zostaje ograniczone.

Należy jednak pamiętać, że sama zamiana nazwy firmy na określenie typu „spółka X” nie zawsze będzie wystarczająca. W przypadku unikalnych zdarzeń gospodarczych nawet pozornie usunięte dane mogą pozwolić na identyfikację konkretnego podmiotu.

Wybór odpowiedniego narzędzia AI

Bezpieczeństwo korzystania ze sztucznej inteligencji zależy również od wyboru konkretnego rozwiązania. Nie wszystkie modele językowe zapewniają taki sam poziom ochrony danych, dlatego przed wykorzystaniem narzędzia w pracy zawodowej konieczne jest przeanalizowanie jego zasad działania.

Szczególne znaczenie mają informacje dotyczące sposobu przetwarzania danych, możliwości wykorzystywania wprowadzanych treści do dalszego trenowania modelu, lokalizacji serwerów oraz dostępnych mechanizmów kontroli użytkowników.

W przypadku profesjonalnych zastosowań warto rozważyć korzystanie z rozwiązań biznesowych, które oferują dodatkowe zabezpieczenia, takie jak ograniczenie wykorzystania danych, zarządzanie dostępem czy możliwość zawarcia odpowiednich umów dotyczących przetwarzania informacji.

Sztuczna inteligencja może być bardzo przydatnym wsparciem dla doradcy podatkowego, jednak nie powinna zastępować profesjonalnej analizy i oceny specjalisty. Modele językowe generują odpowiedzi na podstawie wzorców i danych, na których zostały wytrenowane, ale nie posiadają rzeczywistej świadomości prawnej ani odpowiedzialności zawodowej.

W praktyce oznacza to, że każda treść przygotowana przy pomocy AI powinna zostać zweryfikowana przez doradcę. Dotyczy to szczególnie interpretacji przepisów, analizy orzecznictwa oraz przygotowywania rekomendacji dla klientów.

Doradca podatkowy pozostaje osobą odpowiedzialną za ostateczną treść udzielonej porady. Wykorzystanie narzędzia AI nie przenosi odpowiedzialności na dostawcę systemu ani nie zwalnia specjalisty z obowiązku zachowania należytej staranności.

Procedury wewnętrzne dotyczące korzystania z AI

Profesjonalne wykorzystanie sztucznej inteligencji wymaga opracowania jasnych zasad wewnętrznych. Kancelarie podatkowe oraz działy podatkowe przedsiębiorstw powinny określić, jakie informacje mogą być przekazywane do modeli językowych, jakie narzędzia są dopuszczone do użytku oraz kto odpowiada za kontrolę ich stosowania.

Procedury powinny obejmować również zasady szkolenia pracowników. Ryzyko naruszenia tajemnicy zawodowej często wynika nie ze złej woli, lecz z braku świadomości użytkowników, którzy nie zdają sobie sprawy z konsekwencji przesłania określonych danych do zewnętrznego systemu.

Wdrożenie zasad korzystania z AI powinno stać się elementem szerszego systemu bezpieczeństwa informacji obejmującego również ochronę danych osobowych, cyberbezpieczeństwo oraz zarządzanie dostępem do dokumentacji klientów.

Z uwagi na to, bezpieczne korzystanie z modeli językowych wymaga przede wszystkim świadomego zarządzania ryzykiem, anonimizacji danych, wyboru odpowiednich rozwiązań technologicznych oraz wdrożenia wewnętrznych procedur. Ostateczna odpowiedzialność za wykorzystanie sztucznej inteligencji pozostaje po stronie doradcy podatkowego, dlatego technologia powinna być traktowana jako narzędzie wspierające pracę eksperta, a nie zastępujące jego wiedzę i zawodowy osąd.

Bądź na bieżąco z najważniejszymi zmianami podatkowymi, dołącz do Instytutu https://ikidp.pl/rejestracja

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny