Doradca podatkowy – w jakiej formie może wykonywać zawód?

Zawód doradcy podatkowego należy do zawodów zaufania publicznego i podlega szczegółowej regulacji ustawowej. Jednym z kluczowych zagadnień praktycznych jest wybór formy, w jakiej doradca podatkowy może wykonywać swoją działalność zawodową. Ustawodawca w art. 27 ustawy o doradztwie podatkowym w sposób precyzyjny określa dopuszczalne modele wykonywania zawodu, łącząc swobodę prowadzenia działalności z wymogami ochrony interesu publicznego, klientów oraz niezależności zawodowej doradcy.

Formy wykonywania zawodu przez doradcę podatkowego – własna działalność i spółki

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, doradca podatkowy może wykonywać zawód zarówno w ramach działalności gospodarczej, jak i w stosunku pracy. Rozwiązania te mają charakter alternatywny, a wybór konkretnej formy zależy od preferencji zawodowych doradcy, stopnia samodzielności, zakresu ponoszonego ryzyka oraz modelu współpracy z klientami lub innymi podmiotami. Jednocześnie ustawodawca wprowadza istotne ograniczenia podmiotowe i organizacyjne, których celem jest zachowanie profesjonalnego charakteru usług doradztwa podatkowego.

Najbardziej klasyczną i najczęściej spotykaną formą wykonywania zawodu doradcy podatkowego jest prowadzenie działalności gospodarczej we własnym imieniu i na własny rachunek. W tym modelu doradca podatkowy działa jako przedsiębiorca, samodzielnie organizuje swoją pracę, pozyskuje klientów i ponosi pełną odpowiedzialność za świadczone usługi. Taka forma zapewnia dużą niezależność zawodową, ale wiąże się również z koniecznością samodzielnego ponoszenia ryzyka gospodarczego oraz odpowiedzialności cywilnej.

Ustawa dopuszcza także wykonywanie zawodu w ramach spółek niemających osobowości prawnej. Oznacza to możliwość prowadzenia działalności doradczej w formie spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, o ile spełnione są szczególne warunki dotyczące składu osobowego spółki.

Doradcy podatkowi mogą zatem wykonywać swój zawód jako wspólnicy spółek niemających osobowości prawnej, jednak ustawodawca wprowadza w tym zakresie istotne ograniczenia. W spółkach komandytowych oraz komandytowo-akcyjnych komplementariuszami mogą być wyłącznie przedstawiciele zawodów zaufania publicznego, w tym doradcy podatkowi, adwokaci, radcowie prawni, biegli rewidenci, rzecznicy patentowi oraz prawnicy zagraniczni wykonujący stałą praktykę w Polsce.

Dodatkowo, większość komplementariuszy lub wspólników w takich spółkach musi należeć do kategorii podmiotów uprawnionych do wykonywania doradztwa podatkowego. W przypadku spółek dwuosobowych ustawodawca wymaga, aby przynajmniej jeden wspólnik był doradcą podatkowym lub innym podmiotem uprawnionym w rozumieniu ustawy. Regulacja ta ma na celu zapobieganie sytuacjom, w których faktyczna kontrola nad działalnością doradczą znalazłaby się w rękach podmiotów nieposiadających odpowiednich kwalifikacji zawodowych.

Wykonywanie zawodu w ramach stosunku pracy

Drugim podstawowym modelem wykonywania zawodu doradcy podatkowego jest świadczenie pracy na podstawie umowy o pracę. Doradca podatkowy może pozostawać w stosunku pracy zarówno z innymi doradcami podatkowymi prowadzącymi działalność gospodarczą lub spółkami doradczymi, jak również z określonymi w ustawie instytucjami i podmiotami uprawnionymi do korzystania z usług doradztwa podatkowego.

Ustawa dopuszcza także zatrudnienie doradcy podatkowego przez pozostałych przedsiębiorców w rozumieniu Prawa przedsiębiorców. W takim przypadku ustawodawca wprowadza jednak istotne ograniczenie zakresu wykonywanych czynności. Doradca podatkowy zatrudniony na podstawie umowy o pracę przez przedsiębiorcę spoza kręgu podmiotów stricte doradczych może świadczyć czynności doradztwa podatkowego wyłącznie na rzecz swojego pracodawcy. Oznacza to brak możliwości obsługi klientów zewnętrznych w ramach takiego stosunku pracy.

Wprowadzone przez ustawodawcę ograniczenia dotyczące form wykonywania zawodu doradcy podatkowego nie mają charakteru przypadkowego. Ich celem jest ochrona niezależności zawodowej doradców, zapewnienie odpowiedniego poziomu merytorycznego świadczonych usług oraz eliminacja ryzyka komercjalizacji zawodu w sposób sprzeczny z jego etosem. Szczególnie istotne znaczenie mają regulacje dotyczące struktury spółek, które zapobiegają dominacji kapitałowej podmiotów nieposiadających uprawnień zawodowych.

Istotnym elementem wykonywania zawodu doradcy podatkowego są obowiązki informacyjne wobec Krajowej Rady Doradców Podatkowych. Każdy doradca podatkowy ma obowiązek zawiadamiać o miejscu i formie wykonywania zawodu, a także o zamiarze niewykonywania zawodu lub przerwie w jego wykonywaniu. W przypadku wykonywania zawodu w formie spółki osobowej konieczne jest przekazanie odpisu umowy spółki oraz dokumentów rejestrowych. Niewywiązanie się z tych obowiązków może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną.

Zmiany od 1 marca 2026 roku

Warto jednak wskazać, że ustawa o zmianie ustawy o doradztwie podatkowym oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprowadza istotne zmiany ważne z perspektywy doradców podatkowych. Akt ten został podpisany przez Prezydenta w dniu 18 grudnia 2025 r.

Nowelizacja ma na celu przede wszystkim dostosowanie przepisów ustawy z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym do aktualnych realiów rynkowych, a także zbliżenie obowiązujących regulacji do rozwiązań funkcjonujących w innych zawodach zaufania publicznego, w szczególności w zawodzie radcy prawnego i adwokata.

Jednym z kluczowych rozwiązań wprowadzanych przez nowe przepisy jest dopuszczenie wykonywania czynności doradztwa podatkowego również w oparciu o umowy cywilnoprawne, takie jak umowa zlecenia.

Bądź na bieżąco z najważniejszymi zmianami podatkowymi, dołącz do Instytutu https://ikidp.pl/rejestracja

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny