Podatkowe zmiany na horyzoncie – co mogą oznaczać dla Twojej firmy?

Ministerstwo Finansów zapowiada szeroki pakiet zmian w przepisach podatkowych, które mają wejść w życie od 2026 roku. Kierunek proponowanych nowelizacji wskazuje na próbę pogodzenia dwóch celów: z jednej strony poprawy bezpieczeństwa podatkowego przedsiębiorców i zwiększenia ich komfortu w kontaktach z administracją, a z drugiej – wzmocnienia narzędzi fiskusa, szczególnie w zakresie egzekwowania należności i cyfryzacji procesów. Warto zatem już dziś przyjrzeć się planowanym rozwiązaniom i ocenić, które z nich rzeczywiście mogą ułatwić prowadzenie działalności, a które są raczej elementem strategii państwa nakierowanej na skuteczniejsze ściąganie podatków. 

Wydłużone vacatio legis i zasada in dubio pro tributario 

Jedną z najważniejszych zmian dla przedsiębiorców jest propozycja wprowadzenia wydłużonego vacatio legis w przypadku niekorzystnych zmian podatkowych. Obecnie firmy często muszą reagować na nowe przepisy niemal z dnia na dzień, co generuje chaos i niepewność. Dłuższe vacatio legis oznacza, że przedsiębiorca będzie miał więcej czasu na przeanalizowanie skutków nowelizacji, dostosowanie procedur, aktualizację systemów księgowych i przeszkolenie pracowników. To rozwiązanie daje większą przewidywalność, a przede wszystkim pozwala włączyć planowanie podatkowe w szerszą strategię biznesową, zamiast działać pod presją czasu. 

Kolejną propozycją, która może istotnie wzmocnić pozycję podatników jest rozszerzenie zasady in dubio pro tributario na fakty. Wobec zakresu art. 2a Ordynacji podatkowej, dotychczas była ona stosowana głównie w odniesieniu do interpretacji przepisów prawa. Mimo, że z Konstytucji wynika obowiązek rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść podatnika. 

Od 2026 roku zasada określona w Ordynacji podatkowej  miałaby obejmować również wątpliwości co do ustaleń faktycznych. Oznacza to, że w przypadku rozbieżności dotyczących np. kwalifikacji transakcji czy też stanu dokumentacji, urząd powinien rozstrzygać sprawę na korzyść przedsiębiorcy. To zmiana, która może ograniczyć ryzyko arbitralnych decyzji fiskusa i w praktyce zwiększyć poczucie sprawiedliwości w postępowaniach podatkowych. Z drugiej strony istnieją poważne zastrzeżnia zgodności z Konstytucją, wobec wprowadzenia szeregu wyjątków od zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.  

Ugody podatkowe i częściowe korekty deklaracji 

Nowym instrumentem mają być również ugody podatkowe. Idea tego rozwiązania opiera się na założeniu, że długotrwałe spory sądowo-administracyjne nie leżą w interesie ani fiskusa, ani przedsiębiorcy. Dzięki ugodom możliwe będzie wypracowanie kompromisu, który zakończy postępowanie wcześniej i pozwoli firmie skupić się na działalności operacyjnej. Ugody podatkowe mogą stać się szczególnie atrakcyjne w sytuacjach, gdy ryzyko procesowe jest wysokie, a koszty długotrwałego sporu przewyższają potencjalne korzyści. Należy jednak pamiętać, że mechanizm ten będzie skuteczny tylko wtedy, gdy organy podatkowe podejdą do niego z dobrą wolą i gotowością do rzeczywistego dialogu. 

Nadto, propozycja umożliwienia częściowych korekt deklaracji to kolejny ukłon w stronę przedsiębiorców. Obecnie, aby naprawić nawet drobny błąd w deklaracji, trzeba korygować cały dokument, co generuje dodatkową pracę i zwiększa ryzyko nowych pomyłek. Nowe rozwiązanie pozwoli na poprawienie tylko tych elementów, które budzą wątpliwości. W praktyce oznacza to szybsze i prostsze sprostowanie rozliczeń, a tym samym ograniczenie liczby potencjalnych kontroli czy sporów z urzędem skarbowym. 

Skrócenie czasu kontroli – realna ulga czy iluzja? Cyfryzacja egzekucji 

W zapowiedziach Ministerstwa Finansów pojawia się również plan skrócenia czasu trwania kontroli podatkowych. Teoretycznie jest to korzystna wiadomość dla przedsiębiorców, którzy często muszą zmagać się z długotrwałą obecnością urzędników w firmie. Jednak praktyka pokaże, czy krótsze kontrole nie przełożą się na bardziej intensywne i szczegółowe działania fiskusa w krótszym czasie. Kluczowe będzie to, czy wraz ze skróceniem kontroli pójdzie w parze większa efektywność i mniejsze obciążenie dla biznesu. Dodatkowo to skrócenie dotyczy wyłącznie kontroli podatkowych, które są już tylko wyjątkiem. Częściej stosuje się takie procedury jak: czynności sprawdzające, postępowania celno-skarbowe i podatkowe, które można praktycznie dowolnie przedłużać. 

Oprócz tego, jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów pakietu jest cyfryzacja egzekucji administracyjnej. Dla fiskusa oznacza to usprawnienie procesów i większą skuteczność w ściąganiu zaległości. Dla przedsiębiorcy jednak wiąże się to z ryzykiem nagłej utraty płynności finansowej, jeżeli dojdzie do błędnego lub zbyt pochopnego wszczęcia egzekucji. Dlatego niezwykle istotne staje się wprowadzenie skutecznych mechanizmów odwoławczych i kontroli działań organów, aby cyfryzacja nie stała się narzędziem nadmiernej represji. 

Jak przygotować się na zmiany? 

Pakiet reform zapowiadanych przez Ministerstwo Finansów to mieszanka rozwiązań korzystnych dla podatników i mechanizmów, które zwiększą kontrolę fiskusa. Kluczem do skutecznego przygotowania się na 2026 rok jest wczesna analiza nowych regulacji i dostosowanie procesów w firmie. Warto już teraz nawiązać współpracę z doradcą podatkowym, zainwestować w nowoczesne systemy księgowe i rozważyć powołanie pełnomocnika ogólnego dla firmy. Dzięki temu przedsiębiorstwo będzie mogło wykorzystać nadchodzące zmiany na swoją korzyść, zamiast traktować je wyłącznie jako nowe obciążenie. 

Szukasz informacji o podatkach? Zapraszam na bloga https://ikidp.pl/category/blog/podatki/  

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny