Żegnamy ulgę na ekspansję, ulga na robotyzację pozostaje?

System ulg podatkowych dla przedsiębiorców może wkrótce przejść istotne zmiany. Ministerstwo Finansów przygotowało projekt nowelizacji ustaw o PIT, CIT oraz ryczałcie, oznaczony numerem UD461, który zakłada między innymi przedłużenie ulgi na robotyzację, a jednocześnie uchylenie ulgi na ekspansję. Projekt przewiduje również zmiany dotyczące ulgi internetowej oraz preferencji dla honorowych dawców krwi. Na obecnym etapie są to jednak propozycje legislacyjne, a nie obowiązujące jeszcze przepisy.

Ulga na robotyzację zostanie z przedsiębiorcami na dłużej

Jedną z najważniejszych propozycji jest przedłużenie obowiązywania ulgi na robotyzację o kolejne 10 lat podatkowych. Obecnie preferencja została przewidziana dla kosztów ponoszonych w latach 2022–2026, co oznacza, że bez zmiany przepisów 2026 r. byłby ostatnim okresem, w którym przedsiębiorcy mogliby nabywać prawo do odliczenia. Projekt UD461 zakłada wydłużenie tego okresu do roku podatkowego rozpoczynającego się w 2036 r.

Mechanizm ulgi pozostanie zasadniczo oparty na dodatkowym odliczeniu od podstawy opodatkowania części kosztów związanych z robotyzacją. Obecnie podatnik może odliczyć do 50 proc. kosztów uzyskania przychodów poniesionych na robotyzację, przy czym wydatki te są wcześniej uwzględniane jako koszty podatkowe na zasadach ogólnych. W praktyce oznacza to możliwość podatkowego rozliczenia do 150 proc. kwalifikowanego wydatku: 100 proc. poprzez koszt uzyskania przychodów oraz dodatkowe 50 proc. w ramach ulgi.

Z preferencji mogą korzystać między innymi przedsiębiorcy prowadzący działalność opodatkowaną według skali podatkowej albo podatkiem liniowym, a także podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych. Ulga nie ogranicza się przy tym wyłącznie do zakupu samego robota przemysłowego. Katalog kosztów obejmuje również określone maszyny i urządzenia peryferyjne funkcjonalnie związane z robotami, systemy służące do ich zarządzania, monitorowania czy serwisowania, urządzenia służące do interakcji człowieka z maszyną, a także niektóre wartości niematerialne i prawne, szkolenia oraz określone opłaty leasingowe.

Przedłużenie ulgi nie jest jednak jedyną planowaną zmianą. Ministerstwo Finansów chce jednocześnie doprecyzować przepisy dotyczące sposobu ustalania kosztów kwalifikowanych. Jednym z problemów, który pojawiał się przy stosowaniu preferencji, było pytanie, czy w przypadku środków trwałych kosztem kwalifikowanym jest cena ich nabycia, czy też dokonywane od nich odpisy amortyzacyjne. Resort wskazuje, że od początku obowiązywania ulgi przyjmował drugie stanowisko, a planowana zmiana ma jednoznacznie przesądzić tę kwestię.

Zmiana może mieć więc praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców planujących większe inwestycje. Jeżeli nowe przepisy zostaną uchwalone w proponowanym kształcie, możliwość skorzystania z ulgi będzie powiązana z odpisami amortyzacyjnymi zaliczanymi do kosztów uzyskania przychodów od środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji. Ministerstwo wskazuje, że celem takiego rozwiązania jest ograniczenie sporów interpretacyjnych i zmniejszenie liczby wniosków o wydanie indywidualnych interpretacji podatkowych. Warto przy tym pamiętać, że projekt nie zmienia poziomu odliczenia (do 50 proc. kosztów kwalifikowanych), a podatnik może wykorzystać nieodliczoną kwotę w kolejnych sześciu latach podatkowych, jeżeli w roku poniesienia wydatku nie posiadał wystarczającego dochodu.

Ulga na ekspansję może zostać zlikwidowana

Znacznie mniej korzystnie przedstawiają się natomiast perspektywy dla ulgi na ekspansję. Ministerstwo Finansów proponuje uchylenie przepisów regulujących tę preferencję zarówno w ustawie o PIT, jak i w ustawie o CIT. Ulga została wprowadzona w 2022 r. i miała zachęcać przedsiębiorców do zwiększania sprzedaży własnych produktów poprzez wejście na nowe rynki lub rozszerzenie oferty produktowej.

Obecnie preferencja pozwala przedsiębiorcy dodatkowo odliczyć określone wydatki związane ze zwiększeniem przychodów ze sprzedaży produktów. Warunkiem jest jednak spełnienie określonych przesłanek dotyczących zwiększenia sprzedaży. W przypadku podatników PIT preferencja jest dostępna dla przedsiębiorców opodatkowanych według skali podatkowej albo podatkiem liniowym, natomiast w CIT dotyczy podatników osiągających przychody inne niż przychody z zysków kapitałowych.

Resort finansów uzasadnia planowaną likwidację oceną dotychczasowego funkcjonowania ulgi. Zdaniem Ministerstwa preferencja nie zapewniła skutecznej realizacji celów, które przyświecały jej wprowadzeniu. W uzasadnieniu projektu wskazano również na ryzyko występowania tak zwanego efektu jałowej straty, czyli sytuacji, w której ulga finansuje działania, które przedsiębiorcy i tak podjęliby w ramach normalnej działalności gospodarczej, niezależnie od dostępności preferencji.

Jeżeli propozycja zostanie przyjęta, przedsiębiorcy planujący rozwój sprzedaży powinni zwrócić uwagę na moment ponoszenia wydatków oraz spełnienie warunków pozwalających na skorzystanie z obecnych regulacji. Zgodnie z przepisami przejściowymi do kosztów poniesionych przed 1 stycznia 2027 r. nadal będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy, także w zakresie odliczania w kolejnych latach kwot nieodliczonych z powodu braku dochodu (art. 6 projektu). Podatnicy CIT, których rok podatkowy rozpoczął się przed 1 stycznia 2027 r., a zakończy się po 31 grudnia 2026 r., zastosują dotychczasowe przepisy do końca tego roku podatkowego (art. 4 ust. 2). Ma to szczególne znaczenie w przypadku przedsięwzięć związanych z wejściem na nowe rynki, kampaniami promocyjnymi, przygotowaniem produktów do sprzedaży czy działaniami mającymi zwiększyć ich dostępność dla nowych odbiorców.

Sama likwidacja ulgi nie oznacza oczywiście zakazu ponoszenia tego rodzaju wydatków ani pozbawienia ich podatkowego charakteru. Wydatki związane z rozwojem sprzedaży mogą nadal stanowić koszty uzyskania przychodów, o ile spełniają ogólne warunki przewidziane w przepisach. Zmianie uległaby natomiast możliwość skorzystania z dodatkowego, preferencyjnego odliczenia przewidzianego obecnie w ramach ulgi na ekspansję.

Czy przedsiębiorcy zyskają, czy stracą na zmianach?

Planowane zmiany pokazują odmienne podejście ustawodawcy do dwóch preferencji. W przypadku robotyzacji Ministerstwo Finansów chce utrzymać instrument podatkowy przez kolejne lata, uznając, że wspieranie automatyzacji może pośrednio przyczyniać się do zwiększania produktywności i konkurencyjności gospodarki. Jednocześnie proponowane jest uporządkowanie przepisów dotyczących kosztów kwalifikowanych.

W przypadku ekspansji kierunek jest odwrotny. Resort proponuje całkowite uchylenie preferencji, argumentując, że jej funkcjonowanie nie przynosi zakładanych efektów gospodarczych. Ostateczna ocena skutków tej zmiany będzie jednak zależała również od tego, jakie wydatki przedsiębiorcy będą mogli nadal rozliczać w ramach innych istniejących preferencji podatkowych oraz na zasadach ogólnych.

Dla przedsiębiorców istotne jest więc nie tylko samo pojawienie się informacji o likwidacji jednej z ulg, ale również przeanalizowanie planowanych inwestycji i wydatków pod kątem przepisów obowiązujących w momencie ich poniesienia. W przypadku większych projektów inwestycyjnych szczególnego znaczenia nabiera również właściwe udokumentowanie kosztów oraz ustalenie, czy spełnione są wszystkie warunki korzystania z danej preferencji.

Projekt UD461 obejmuje także preferencje niezwiązane bezpośrednio z działalnością inwestycyjną przedsiębiorców. Ministerstwo Finansów proponuje likwidację ulgi na internet w PIT i ryczałcie. Jednocześnie mają zostać zachowane prawa nabyte osób, które po raz pierwszy skorzystały z tego odliczenia w rozliczeniu za rok poprzedzający wejście w życie nowych regulacji.

Szukasz informacji o podatkach? Zapraszam na bloga https://ikidp.pl/category/blog/podatki/

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny