Duże zmiany w Ordynacji podatkowej od 1 października 2026 roku!

Dnia 1 października 2026 r. wchodzą w życie istotne zmiany w Ordynacji podatkowej, które obejmą zarówno raportowanie schematów podatkowych, jak i wybrane procedury związane z kontaktami podatników z organami podatkowymi. Nie jest to jednak kompleksowa reforma Ordynacji, lecz pakiet zmian dotyczących konkretnych, od lat problematycznych obszarów. Największe znaczenie dla przedsiębiorców i doradców podatkowych będzie miało ograniczenie obowiązków związanych z krajowymi schematami podatkowymi. Ustawodawca wprowadza również rozwiązania mające uprościć niektóre czynności proceduralne oraz poprawić dostęp do samorządowej praktyki interpretacyjnej.

Koniec raportowania krajowych schematów podatkowych

Najbardziej zauważalną zmianą będzie odejście od obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych. Od 1 października 2026 r. system MDR zostanie w znacznym stopniu ograniczony i zasadniczo obejmie schematy o charakterze transgranicznym. Jest to istotna zmiana, ponieważ polskie regulacje MDR przez lata nakładały na przedsiębiorców i profesjonalnych doradców znacznie szersze obowiązki niż wynikało to bezpośrednio z regulacji unijnych. Ministerstwo Finansów wskazywało, że raportowanie krajowych schematów było przykładem nadmiernego obciążenia administracyjnego i tzw. gold-platingu.

Zmiana nie oznacza jednak, że po 1 października 2026 r. przepisy MDR przestaną mieć znaczenie dla polskich przedsiębiorców. Nadal konieczne będzie analizowanie, czy dane uzgodnienie ma charakter transgraniczny i czy spełnia ustawowe przesłanki uznania go za schemat podatkowy. W praktyce szczególnego znaczenia nabierze więc prawidłowe rozróżnienie pomiędzy czynnościami o charakterze krajowym a tymi, które mają element transgraniczny. Sam fakt ograniczenia obowiązków raportowych nie zwalnia przedsiębiorców z konieczności prawidłowej oceny planowanych operacji gospodarczych.

Zmiany obejmą nie tylko sam zakres raportowania, ale również sposób organizacji obowiązków MDR. Od października zniesiony zostanie obowiązek posiadania wewnętrznej procedury dotyczącej przeciwdziałania niewywiązywaniu się z obowiązku przekazywania informacji o schematach podatkowych. Zlikwidowany zostanie również obowiązek składania informacji MDR-2, a zasady przekazywania informacji MDR-3 zostaną zmienione w kierunku ograniczenia częstotliwości raportowania. Informacja o zastosowaniu schematu podatkowego oraz osiągniętych korzyściach będzie mogła być przekazywana raz w roku, a w określonych przypadkach MDR-3 będzie mógł zostać złożony przez pełnomocnika.  Zmieni się także konstrukcja ról występujących w systemie MDR. Nowe regulacje ograniczają znaczenie instytucji wspomagającego i modyfikują zasady dotyczące promotora. Zmianie ulegną również niektóre definicje oraz katalog cech rozpoznawczych, co oznacza, że po wejściu nowych przepisów nie zawsze będzie można stosować dotychczasowy sposób analizowania potencjalnych schematów. Dla przedsiębiorców oraz doradców oznacza to konieczność ponownego przejrzenia stosowanych procedur i sposobu kwalifikowania poszczególnych uzgodnień.

Istotną zmianą jest również wyłączenie możliwości uzyskiwania interpretacji indywidualnych dotyczących raportowania schematów podatkowych. Dotychczas kwestia ta była przedmiotem sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi, a sądy administracyjne wypowiadały się na temat obowiązku wydawania przez Dyrektora KIS interpretacji w zakresie MDR. Po zmianach podatnik nie będzie mógł korzystać z tego instrumentu w takim zakresie jak wcześniej. W praktyce oznacza to większe znaczenie własnej analizy przepisów, dokumentowania sposobu kwalifikacji uzgodnienia oraz prawidłowego stosowania nowych regulacji.

Samorządowe interpretacje podatkowe w jednej bazie

Drugim ważnym elementem zmian jest uporządkowanie sposobu publikowania indywidualnych interpretacji wydawanych przez samorządowe organy podatkowe. Dotychczas interpretacje dotyczące podatków i opłat lokalnych, w szczególności podatku od nieruchomości, były rozproszone pomiędzy stronami internetowymi poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Wyszukanie stanowiska konkretnego organu mogło więc wymagać przeglądania wielu stron Biuletynu Informacji Publicznej. Nowe rozwiązanie przewiduje przekazywanie takich interpretacji Dyrektorowi Krajowej Informacji Skarbowej w celu ich publikacji w centralnym systemie.

Zmiana może mieć duże znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców posiadających nieruchomości lub infrastrukturę w różnych gminach. Łatwiejszy dostęp do wcześniejszych stanowisk pozwoli porównywać sposób interpretowania tych samych przepisów przez poszczególne organy samorządowe. Może to również ułatwić identyfikowanie rozbieżności pomiędzy gminami oraz wskazywanie argumentacji, która była już przedmiotem oceny organów podatkowych. Nowe rozwiązanie nie oznacza oczywiście automatycznego związania jednego samorządu interpretacją wydaną przez inny organ, ale zwiększy znaczenie praktyki interpretacyjnej jako źródła argumentacji podatnika.

Co ze zmianami dotyczącymi przedawnienia?

W kontekście nowelizacji Ordynacji podatkowej szczególnej uwagi wymaga jeszcze kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych. W tym obszarze sytuacja jest odmienna, ponieważ proponowane rozwiązania dotyczące uchylenia kontrowersyjnego mechanizmu zawieszania biegu terminu przedawnienia nie weszły w życie. Zawetowana nowelizacja zakładała uchylenie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który przewiduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podatnik został o tym poinformowany. W efekcie problem wykorzystywania postępowań karnych skarbowych do przedłużania okresu, w którym organy mogą dochodzić zobowiązań podatkowych, pozostaje nierozwiązany.

Ma to znaczenie dla podatników prowadzących spory z administracją skarbową, ponieważ pięcioletni termin przedawnienia nie zawsze oznacza w praktyce pięć lat rzeczywistej niepewności. Wszczęcie odpowiedniego postępowania karnego skarbowego może bowiem wpłynąć na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Z perspektywy przedsiębiorców oznacza to, że wraz z wejściem w życie październikowych zmian nie nastąpi oczekiwane przez część środowiska kompleksowe uporządkowanie zasad przedawnienia. Należy zatem rozróżnić zmiany, które rzeczywiście wejdą w życie 1 października, od propozycji legislacyjnych, które ostatecznie nie zostały uchwalone.

Nowelizacja przewiduje także zmiany o bardziej praktycznym charakterze, które mają ograniczyć formalności związane z rozliczeniami podatkowymi. Jednym z rozwiązań jest podwyższenie limitu kwoty, do której organ podatkowy może dokonać z urzędu korekty deklaracji w ramach czynności sprawdzających. Limit ten zostanie zwiększony z 5 tys. zł do 10 tys. zł. Dla podatników oznacza to możliwość sprawniejszego korygowania drobniejszych nieprawidłowości bez konieczności przeprowadzania bardziej rozbudowanych procedur.

Zmianie ulegnie również limit dotyczący możliwości zapłaty podatku za inną osobę. Zostanie on podniesiony z 1 tys. zł do 5 tys. zł, co może być szczególnie istotne w relacjach pomiędzy przedsiębiorcami a osobami lub podmiotami pomagającymi w regulowaniu zobowiązań podatkowych. Nowelizacja przewiduje ponadto możliwość wystąpienia o umorzenie podatku w całości lub części jeszcze przed upływem terminu jego płatności. Jest to rozwiązanie, które może mieć praktyczne znaczenie w sytuacjach, gdy już przed powstaniem zaległości wiadomo, że podatnik znajduje się w okolicznościach uzasadniających zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązania.

Kolejne ułatwienie dotyczy stwierdzania nadpłaty podatku. Jeżeli nadpłata będzie bezpośrednio wynikała ze skorygowanej deklaracji złożonej po terminie, podatnik nie będzie musiał składać dodatkowego, odrębnego wniosku o jej stwierdzenie. Rozwiązanie to ma ograniczyć sytuacje, w których podatnik musi wykonywać kilka formalnie odrębnych czynności, mimo że z samej korekty wynika już jednoznacznie, że podatek został zapłacony w wysokości wyższej od należnej. Z punktu widzenia przedsiębiorców i księgowych może to oznaczać mniej dokumentacji oraz prostsze rozliczanie korekt.

Wejście w życie nowych przepisów będzie więc oznaczało dla przedsiębiorców jednocześnie uproszczenia i konieczność dostosowania dotychczasowych praktyk. Z jednej strony zniknie część uciążliwych obowiązków MDR, w tym raportowanie krajowych schematów oraz obowiązek posiadania wewnętrznej procedury MDR. Z drugiej strony zmienią się definicje i zasady kwalifikowania schematów, a dodatkowo nie będzie już możliwości uzyskania interpretacji indywidualnej dotyczącej MDR. Dlatego samo zaprzestanie raportowania krajowych schematów nie powinno być traktowane jako wystarczające działanie przygotowawcze.

Bądź na bieżąco z najważniejszymi zmianami podatkowymi, dołącz do Instytutu https://ikidp.pl/rejestracja

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny