Jak przekazać dziecku pieniądze oraz nieruchomość i uniknąć przy tym podatku?

Przekazywanie majątku dzieciom, zarówno w postaci środków pieniężnych, jak i nieruchomości to powszechna praktyka w wielu polskich rodzinach. Rodzice, chcąc zabezpieczyć przyszłość swoich dzieci, często decydują się na darowizny jeszcze za życia. Warto jednak pamiętać, że nieodpowiednie przeprowadzenie takiego przekazania może skutkować obowiązkiem zapłaty podatku od spadków i darowizn. Na szczęście polskie przepisy przewidują możliwość całkowitego zwolnienia z tego podatku – o ile zachowane zostaną określone warunki formalne. O czym zatem trzeba pamiętać? 

Przekazanie pieniędzy i nieruchomości dziecku 

Zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn, osoby należące do tzw. „grupy zerowej” – czyli najbliższa rodzina: małżonek, zstępni (dzieci, wnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha – mogą skorzystać ze zwolnienia z podatku, jeśli spełnią określone warunki. Syn czy córka należą zatem do tzw. zerowej grupy podatkowej, którą określa art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Co istotne, przedmioty majątkowe nabyte przez darowiznę należą z mocy ustawy- kodeks rodzinny i  opiekuńczy  – do majątku osobistego dziecka, a nie do wspólnego majątku małżonków., chyba że darczyńca postanowi, iż mają trafić do majątku wspólnego. Najważniejszym z warunków koniecznych do spełnienia jest zaś zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego w odpowiednim terminie. Bez takiego zgłoszenia darowizna – choćby pomiędzy najbliższymi – może zostać opodatkowana. Darowiznę należy zgłosić do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia jej otrzymania. 

Jeśli dziecko jest w związku małżeńskim i między małżonkami obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa, to pomimo, iż z mocy ustawy przedmioty przekazywane w formie darowizny trafiają do majątku osobistego, to warto zaznaczyć/podkreślić to dodatkowo w umowie darowizny.  W przypadku przekazania darowizny na rzecz syna i synowej/córki i zięcia  rodzi to konsekwencje podatkowe, ponieważ synowa lub zięć nie należą do zerowej grupy podatkowej. Co to oznacza? Jeśli np. rodzice przekażą mieszkanie córce i zięciowi do majątku wspólnego, zięć będzie musiał zapłacić podatek od połowy wartości nieruchomości. Jak tego uniknąć? Wystarczy, że w umowie darowizny zostanie wyraźnie zaznaczone, iż darowizna trafia wyłącznie do majątku osobistego dziecka. 

W przypadku darowizn pieniężnych dla zachowania zwolnienia podatkowego konieczne jest, aby przekazanie odbyło się w sposób umożliwiający udokumentowanie – np. przelewem bankowym, przekazem pocztowym, Przekazanie gotówki „do ręki” może skutkować utratą prawa do zwolnienia i obowiązkiem zapłaty podatku. 

Przykładowo – rodzic chce przekazać dziecku 150 000 zł na zakup mieszkania. Jeśli zrobi to przelewem bankowym i dziecko zgłosi darowiznę do US na formularzu w ciągu 6 miesięcy, nie zapłaci ani grosza podatku. Jeśli jednak pieniądze zostaną przekazane w gotówce, a darowizna  zostanie zgłoszona – fiskus uzna ją za niezgłoszoną darowiznę i nałożyć podatek. To o czym jednak warto pamiętać, to fakt, ze jeśli darowizna od jednej osoby (np. od ojca lub matki) nie przekracza 36 120 zł w ciągu 5 lat, nie trzeba jej zgłaszać i nie trzeba płacić podatku, jeśli dot. osób zaliczanych do I grupy podatkowej.  

Darowizna nieruchomości = tylko u notariusza 

Nieco inaczej kwestia wygląda natomiast w przypadku darowizny nieruchomości. Każda darowizna nieruchomości (mieszkanie, działka, garaż) musi być zawarta w formie aktu notarialnego. W takim przypadku to notariusz pełni funkcję płatnika i sam zgłasza darowiznę do urzędu skarbowego. Jeśli spełnione są warunki z art. 4a ustawy, notariusz nie pobiera podatku. 

Pojawia się zatem pytanie – czy lepiej przekazać nieruchomość czy pieniądze? To zależy od celu. Jeśli rodzic chce pomóc dziecku w zakupie mieszkania – często lepiej przekazać środki pieniężne i pozwolić dziecku samodzielnie dokonać zakupu. W ten sposób uniknie się komplikacji przy ewentualnej późniejszej sprzedaży. Z drugiej strony, jeśli celem jest zatrzymanie konkretnej nieruchomości w rodzinie – np. domu, działki, mieszkania – warto rozważyć darowiznę nieruchomości, by nie musieć przeprowadzać skomplikowanej sprawy spadkowej w przyszłości. 

Najczęstsze błędy w zakresie darowizn rodziców dla dzieci obejmują zatem kwestie takie jak: przekazywanie majątku na rzecz małżonków  (skutkuje podatkiem dla małżonka dziecka), brak zgłoszenia darowizny pieniężnej na formularzu lub brak zgłoszenia w terminie (skutkuje utratą prawa do zwolnienia), a także przelew na wspólne konto dziecka i jego małżonka (może być zakwestionowane przez urząd jako darowizna na rzecz dwojga). 

Reasumując – jak zatem uniknąć podatku? Przekazuj darowiznę wyłącznie na rzecz  dziecka ewentualnie dodając, iż jest to darowizna do majątku osobistego. W przypadku pieniędzy – powinien to być przelew na konto dziecka i zgłoszenie do US w ciągu 6 miesięcy. Darowizna nieruchomości może nastąpić zaś tylko u notariusza, który stosuje zwolnienie. Pamiętaj także o tym, aby unikać przelewów na wspólne konto małżonków lub formułowania umowy jako darowizna do majątku wspólnego. Wreszcie – dokumentuj wszystko – zarówno umowy, jak i potwierdzenia przelewów. To pozwoli na uniknięcie podatku w omawianych przypadkach. 

Szukasz informacji o podatkach? Zapraszam na bloga https://ikidp.pl/category/blog/podatki/  

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny