Luka VAT jest to różnica pomiędzy potencjalnymi dochodami z VAT na podstawie konsumpcji dóbr i usług z rachunków narodowych oraz faktycznymi wykonanymi dochodami z podatku VAT w ujęciu memoriałowym tj. według ESA (Europejskiego Systemu Rachunków Narodowych i Regionalnych). Tę lukę stanowi zatem kwota utraconych wpływów z podatku VAT, które budżet państwa powinien otrzymać na podstawie oszacowanej tzw. bazy podatkowej.
Luka w VAT w Polsce zmniejszyła się w 2024 roku do poziomu 6,9 proc., co stanowi istotną poprawę w porównaniu z rokiem 2023, kiedy to wynosiła ona aż 13,5 proc. Takie dane przekazało Ministerstwo Finansów, wskazując na poprawę skuteczności systemu poboru VAT i powrót do korzystniejszego trendu po pandemicznych i inflacyjnych zawirowaniach ostatnich lat. Warto zauważyć, że luka VAT liczona jest w ujęciu memoriałowym, czyli zgodnie z rachunkami narodowymi publikowanymi przez Główny Urząd Statystyczny, obejmującymi okres od lutego danego roku do stycznia roku następnego.
Szacunki wskazujące na znaczny wzrost luki VAT w latach 2022–2023 zostały sporządzone z uwzględnieniem istotnych zmian systemowych, takich jak obowiązywanie tarcz antyinflacyjnych oraz systemów rekompensat energetycznych. Pomimo ich zastosowania – które mogło potencjalnie ograniczać skalę ubytku dochodów podatkowych – luka VAT w 2023 roku wzrosła do poziomu 13,5%. Dane za 2024 rok sugerują jednak odbudowę ściągalności podatku i poprawę nadzoru nad jego rozliczaniem.
Według MF wartość luki VAT w 2024 roku wyniosła ok. 21,5 mld zł, co przy skali całkowitych wpływów z tego podatku wskazuje na realną poprawę efektywności systemu. Choć osiągnięty poziom 6,9 proc. nadal nie jest wartością docelową, stanowi on znaczący krok w kierunku minimalizacji nieprawidłowości i uszczelniania systemu podatkowego. Redukcja luki VAT nie tylko poprawia stan finansów publicznych, ale także zwiększa konkurencyjność uczciwych przedsiębiorców i ogranicza przestrzeń do nadużyć podatkowych.
Dołącz do nas, korzystaj regularnie z praktycznej wiedzy ekspertów Instytutu – https://platforma.ikidp.pl/rejestracja/
Redaktor prowadzący
Adrian Szydlik
Radca prawny, entuzjasta rozwiązań edukacyjnych w prawie i podatkach
Właściciel Kancelarii AS Legal&Tax, platformy z kursami online dla studentów prawa ,,Prawo dla Ciebie” oraz współwłaściciel centrum szkoleń ,,S&G Akademia”. Z Instytutem Księgowości i Doradztwa Podatkowego współpracuje od 2023 roku, odpowiada za dobór tematyczny publikowanych treści, aktywnie wspiera proces ich powstawania i publikowania. LinkedIn
Redaktor naczelny
prof. Adam Mariański
Przewodniczący Rady Programowej Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego
Lider i założyciel Mariański Group oraz Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego. Doświadczony doradca polskich firm rodzinnych, w tym także w procesie sukcesji biznesu, współtwórca ostatecznej wersji ustawy o fundacjach rodzinnych. Najlepszy w Polsce doradca podatkowy w dziedzinie podatku dochodowego według 13. ,14. oraz 17. edycji rankingu „Rzeczpospolitej”. Specjalizuje się w sukcesji podatkowej, fundacji rodzinnej, podatkach dochodowych, kontrolach i postępowaniu podatkowym oraz w ochronie praw jednostki w prawie podatkowym i planowaniu podatkowym. LinkedIn