Jaka jest przyszłość ulgi na robotyzację?

Robotyzacja to bez wątpienia jeden z kluczowych kierunków rozwoju współczesnej gospodarki. Automatyzacja procesów, wykorzystanie sztucznej inteligencji w produkcji oraz wprowadzanie robotów przemysłowych do zakładów pracy to nie tylko sposób na poprawę efektywności, ale przede wszystkim na zwiększenie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw. W tym kontekście ogromne znaczenie ma ulga na robotyzację, która ma zachęcać firmy do inwestowania w nowoczesne technologie. W ostatnim czasie pojawił się poselski projekt nowelizacji ustaw o PIT i CIT, który może całkowicie zmienić sposób, w jaki przedsiębiorcy będą korzystać z tego instrumentu podatkowego.  

Ulga na robotyzację 

Z roku na rok korzysta z niej bowiem coraz więcej podatników, jednak jej znaczenie finansowe maleje. Z danych Grant Thornton wynika, że w zeznaniach za 2024 r. ulgę rozliczyło 427 podatników – najwięcej od początku jej obowiązywania – lecz łączna wartość odliczeń spadła do 212,3 mln zł. To wyraźny sygnał, że choć przedsiębiorcy coraz częściej interesują się automatyzacją, obowiązująca konstrukcja ulgi nie zapewnia wystarczającego wsparcia inwestycyjnego. 

Obecnie ulga ma obowiązywać jedynie do końca 2026 r. Ministerstwo Finansów nie prowadziło prac nad jej przedłużeniem, co wywołało sprzeciw organizacji przedsiębiorców. Ich zdaniem, ulga nie miała jeszcze czasu spełnić swojego zadania, a jej likwidacja w obecnej sytuacji gospodarczej byłaby krokiem wstecz. W reakcji na tę sytuację, posłowie PiS złożyli w Sejmie projekt nowelizacji ustawy o PIT i CIT. Zgodnie z uzasadnieniem projektu, nowe przepisy miałyby wejść w życie od 1 stycznia 2026 r., co dałoby przedsiębiorcom czas na przygotowanie się do zmian. 

Projekt zakłada zaś dwie fundamentalne zmiany. Po pierwsze, zniesienie przepisu wygaszającego ulgę z końcem 2026 roku, co oznacza, że nie będzie już ona ograniczona czasowo. Po drugie, zwiększenie wysokości odliczenia z dotychczasowych 50% do 100% kosztów uzyskania przychodów poniesionych na robotyzację. Preferencja ta została określona w art. 52jb ustawy o PIT oraz art. 38eb ustawy o CIT i obejmuje wydatki poniesione w latach 2022–2026. W praktyce po zmianach przedsiębiorca będzie mógł odliczyć pełną wartość wydatków na inwestycje w robotyzację, co znacząco zmniejszy jego obciążenia podatkowe i zwiększy atrakcyjność tego rodzaju inwestycji. 

Taka zmiana ma ogromne znaczenie strategiczne. Dotychczasowa konstrukcja ulgi, choć pozytywnie oceniana, nie dawała przedsiębiorcom poczucia stabilności. Ograniczony czas obowiązywania do 2026 roku oraz poziom odliczenia na poziomie 50% nie sprzyjały długofalowemu planowaniu inwestycji w automatyzację. W przeciwieństwie do ulgi B+R, w której poziom odliczeń sięga nawet 200%, ulga na robotyzację była narzędziem o mniejszej sile oddziaływania. Nowelizacja ma to zmienić, tworząc warunki porównywalne z innymi instrumentami wspierającymi innowacyjność. 

Co dalej z ulgą? 

Konfederacja Lewiatan wskazuje, że jeśli przyjąć podstawową stawkę amortyzacji dla robotów przemysłowych na poziomie 18 proc., a koszt kwalifikowany w wysokości 50 proc. rocznych wydatków, to faktyczne korzyści podatkowe wynoszą zaledwie 1,71 proc. wartości inwestycji rocznie. Oznacza to, że firma inwestująca w robota 1 mln zł może obniżyć swój podatek jedynie o ok. 17 tys. zł. W ocenie Lewiatana, tak niewielka skala wsparcia nie zachęca do podejmowania nowych inwestycji w robotyzację, zwłaszcza w sytuacji ograniczonego czasu obowiązywania ulgi. 

Pełne odliczenie wydatków na robotyzację może być natomiast silnym impulsem dla całej gospodarki. Tego rodzaju ulga nie tylko obniży koszty działalności przedsiębiorstw, ale również zwiększy efektywność procesów produkcyjnych i poprawi warunki pracy. Automatyzacja pozwala bowiem ograniczyć wykonywanie zadań niebezpiecznych, monotonnych czy wymagających dużego wysiłku fizycznego, co przekłada się na mniejszą liczbę wypadków przy pracy i wyższą satysfakcję pracowników. 

Wobec tego, ulga na robotyzację, mimo rosnącego zainteresowania, stoi dziś pod znakiem zapytania. Z jednej strony widoczny jest wzrost liczby podatników inwestujących w automatyzację, z drugiej – coraz mniejsza atrakcyjność finansowa i brak decyzji rządu o jej przedłużeniu mogą skutecznie zahamować ten trend. Przedsiębiorcy i organizacje branżowe apelują o utrzymanie i rozszerzenie ulgi, wskazując, że Polska wciąż znajduje się na wczesnym etapie transformacji przemysłowej i potrzebuje stabilnych, przewidywalnych mechanizmów wsparcia. 

Jeśli rząd nie zdecyduje się na wydłużenie obowiązywania preferencji, ulga na robotyzację może zakończyć swoje życie w 2026 roku – zanim zdążyła w pełni zadziałać. Tymczasem to właśnie automatyzacja i robotyzacja są dziś kluczowymi elementami budowania konkurencyjności gospodarki w erze przemysłu 4.0. Dalsze losy ulgi będą więc nie tylko decyzją podatkową, lecz także testem dla strategii rozwoju technologicznego państwa. 

Bądź na bieżąco z najważniejszymi zmianami podatkowymi, dołącz do Instytutu https://ikidp.pl/rejestracja 

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny