Nie trzeba już publikować strategii podatkowej? Zmiany!

Senat przyjął bez poprawek nowelizację ustawy, która zakłada uchylenie art. 27c ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W praktyce oznacza to zniesienie obowiązku publikowania przez największych podatników CIT informacji o realizowanej strategii podatkowej. Regulacja, wprowadzona kilka lat temu, miała zwiększać przejrzystość podatkową i dostarczać opinii publicznej wiedzy o tym, czy duże firmy rzeczywiście płacą podatki w Polsce. Teraz jednak ustawodawca uznał, że przepis generował więcej biurokratycznych obciążeń niż realnych korzyści. 

Obowiązek publikacji strategii podatkowej 

Pierwotnie ustawodawca argumentował, że jawność w zakresie podatków dużych przedsiębiorstw sprzyja kształtowaniu świadomości konsumentów i kontrahentów. Obywatele mieli zyskać narzędzie pozwalające sprawdzić, czy dana spółka prowadzi działania zgodne z duchem prawa podatkowego, czy też korzysta z agresywnych optymalizacji i przenosi zyski do rajów podatkowych. Obowiązek publikacji strategii podatkowej obejmował największe podmioty, w tym spółki, których przychody przekraczały 50 mln euro rocznie, a także podatkowe grupy kapitałowe. 

Według danych Ministerstwa Finansów obowiązek ten dotyczył ponad 4 tysięcy spółek. Informacje miały być udostępniane na stronach internetowych przedsiębiorstw do końca dwunastego miesiąca następującego po zakończeniu roku podatkowego, a o fakcie publikacji należało poinformować naczelnika urzędu skarbowego. Niewywiązanie się z tego obowiązku groziło karą pieniężną w wysokości do 250 tysięcy złotych. 

Zgodnie z art. 27c ustawy o CIT sprawozdanie miało zawierać m.in. opis stosowanych procedur i procesów podatkowych, liczbę zgłoszonych schematów podatkowych (MDR), informacje o transakcjach z podmiotami powiązanymi przekraczających określony próg wartości, dane o rozliczeniach w krajach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową, informacje o działaniach restrukturyzacyjnych oraz o wnioskach składanych o wydanie interpretacji indywidualnych lub wiążących informacji stawkowych. Jednocześnie ustawodawca przewidział możliwość wyłączenia z raportów danych objętych tajemnicą handlową, przemysłową, zawodową lub produkcyjną. 

Ustawodawca wskazał, że obowiązek publikowania strategii podatkowej nie spełniał oczekiwań, a jednocześnie obciążał przedsiębiorców. Tworzenie corocznych raportów wymagało czasu, zaangażowania zespołów prawnych i doradców podatkowych, a często nie wnosiło nic istotnego do debaty publicznej. Dlatego zdecydowano się na usunięcie art. 27c CIT, wskazując, że realna transparentność podatkowa powinna być realizowana innymi narzędziami, a nie poprzez formalistyczne obowiązki. 

Nie trzeba już publikować strategii podatkowej 

Zniesienie obowiązku publikacji strategii podatkowej zdejmuje z największych firm jedno z dodatkowych zadań administracyjnych. Dla przedsiębiorców oznacza to mniejsze koszty związane z przygotowywaniem dokumentacji i zmniejszenie ryzyka sankcji za ewentualne uchybienia. Z punktu widzenia konsumentów i opinii publicznej likwidacja przepisu oznacza ograniczenie dostępu do informacji, ale trudno nie zauważyć, że już wcześniej publikowane raporty niewiele wnosiły do wiedzy o realnych praktykach podatkowych dużych spółek.  

Choć zniesienie obowiązku może zostać odebrane jako krok wstecz w zakresie jawności, to jednocześnie otwiera przestrzeń do poszukiwania skuteczniejszych narzędzi. Transparentność podatkowa nie musi opierać się na formalnych strategiach publikowanych przez same firmy. Bardziej wartościowe mogą być mechanizmy międzynarodowej wymiany informacji podatkowych, raportowanie schematów podatkowych (MDR) czy inne rodzaje współpracy z administracją skarbową. 

Uchylenie art. 27c CIT będzie oznaczało nie tylko koniec obowiązku publikowania nowych raportów, ale również zwolnienie przedsiębiorstw z konieczności utrzymywania dotychczasowych sprawozdań na stronach internetowych. Do tej pory informacja raz zamieszczona miała być dostępna dla zainteresowanych w kolejnych latach, co w praktyce tworzyło publiczne archiwum. Po zmianie przepisy nie będą już nakładały na firmy obowiązku utrzymywania dostępu do wcześniej opublikowanych danych, co umożliwi ich usunięcie. 

Podsumowując zatem, uchylenie obowiązku publikacji strategii podatkowej kończy krótki epizod w polskim systemie podatkowym, w którym próbowano wprowadzić większą jawność poprzez dodatkowe raporty przedsiębiorców. Pomysł, choć ciekawy, w praktyce okazał się nieskuteczny i obciążający. Nowelizacja ustawy CIT zmniejsza bariery biurokratyczne, ale jednocześnie pozostawia pytanie, jak w inny sposób zapewnić przejrzystość działań największych firm. Być może skuteczniejsze będą rozwiązania oparte na międzynarodowej współpracy fiskalnej i narzędziach, które realnie pozwalają kontrolować przepływy podatkowe, zamiast formalnych dokumentów publikowanych wyłącznie dla spełnienia obowiązku ustawowego. 

Bądź na bieżąco z najważniejszymi zmianami podatkowymi, dołącz do Instytutu https://ikidp.pl/rejestracja  

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny