Przykłady ukrytych zysków w estońskim CIT

Estoński CIT, czyli ryczałt od dochodów spółek kapitałowych, jest rozwiązaniem, które pozwala odroczyć moment zapłaty podatku do chwili wypłaty zysku na rzecz wspólników. Dzięki temu spółka może reinwestować środki bez bieżącego obciążenia podatkiem dochodowym. Jednak przepisy przewidują szczególne mechanizmy zabezpieczające przed obchodzeniem tej zasady. Jednym z nich jest pojęcie tzw. „ukrytych zysków” – świadczeń, które w rzeczywistości stanowią formę wypłaty zysku, ale są dokonywane w innej formie niż klasyczna dywidenda. Na czym one polegają? 

Ukryte zyski w estońskim CIT – przykłady 

Ukryte zyski to określenie obejmujące wszelkie świadczenia pieniężne lub niepieniężne przekazywane na rzecz wspólników, udziałowców, akcjonariuszy lub podmiotów z nimi powiązanych, które nie mają uzasadnienia ekonomicznego lub odbiegają od warunków rynkowych. Chodzi o sytuacje, w których spółka formalnie nie wypłaca dywidendy, ale faktycznie przekazuje korzyści swojemu właścicielowi w sposób ukryty. Ustawodawca uznaje takie transfery za wypłatę zysku, a więc opodatkowuje je na zasadach przewidzianych dla estońskiego CIT. 

Do najczęściej spotykanych form ukrytych zysków należą m.in.: 

• pożyczki, które spółka udziela swojemu udziałowcowi, 

• wynagrodzenia, prowizje czy opłaty wypłacane wspólnikowi przez spółkę, 

• pokrywanie kosztów prywatnych wyjazdów wspólników, niezwiązanych z działalnością firmy, 

• finansowanie napraw środków trwałych stanowiących własność wspólników. 

Katalog ukrytych zysków zawiera art. 28m ust. 3 u.p.d.o.p. Katalog ten jest jednak katalogiem otwartym – ukrytym zyskiem mogą być także niewymienione w nim świadczenia, które mają związek z udziałem w zysku. Dodatkowe przykłady ukrytych zysków można znaleźć w objaśnieniach Ministerstwa Finansów dotyczących ryczałtu od dochodów spółek. Przykładem może być użyczanie samochodu firmowego do celów prywatnych bez stosownego rozliczenia lub udostępnienie nieruchomości wspólnikowi po symbolicznej opłacie. 

Za ukryte zyski uznaje się różnego rodzaju świadczenia na rzecz wspólników lub podmiotów powiązanych, w szczególności: 

• pożyczki udzielane udziałowcom, 

• odsetki, prowizje i inne opłaty związane z pożyczkami udzielonymi spółce przez jej wspólników, 

• koszty reprezentacji, 

• darowizny przekazywane wspólnikom, 

• świadczenia realizowane na rzecz fundacji prywatnych lub trustów, 

• wartość transakcji przewyższająca jej ekwiwalent rynkowy. 

Co nie jest ukrytym zyskiem? Przykłady 

Ustawa przewiduje również katalog świadczeń, które nie są traktowane jako ukryte zyski. Należą do nich m.in. wynagrodzenia członków zarządu lub prokurentów wypłacane na podstawie umowy o pracę czy umowy cywilnoprawnej, o ile nie przekraczają określonych limitów, a także odpisy amortyzacyjne i spłata pożyczki udzielonej przez wspólnika. Innym przykładem ukrytego zysku jest ustalenie wynagrodzenia w transakcjach z podmiotami powiązanymi powyżej wartości rynkowej. W takim przypadku różnica między wartością ustaloną a rynkową może zostać opodatkowana w ramach estońskiego CIT. 

Nie wszystkie świadczenia realizowane na rzecz wspólników są traktowane jako ukryte zyski. Do wyjątków należą w szczególności: 

• wynagrodzenia wypłacane członkom zarządu oraz prokurentom – o ile nie przekraczają pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w spółce, 

• odpisy amortyzacyjne oraz spłaty pożyczek. 

Estoński CIT opiera się bowiem na zasadzie, że dopóki zysk pozostaje w spółce i służy prowadzeniu działalności, nie podlega opodatkowaniu. Ukryte zyski naruszają tę regułę, ponieważ powodują faktyczne „wyprowadzenie” wartości do właścicieli bez formalnej dywidendy. Z tego powodu ustawodawca objął je opodatkowaniem w momencie ich dokonania. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność bardzo ostrożnego planowania wszelkich transakcji z podmiotami powiązanymi, aby uniknąć zarzutu przerzucania korzyści w sposób niejawny. 

Kluczowe jest działanie zgodnie z zasadą ceny rynkowej i uzasadnieniem ekonomicznym każdej transakcji. Jeśli spółka wynajmuje wspólnikowi nieruchomość, powinna stosować stawki rynkowe i mieć odpowiednią dokumentację. W przypadku wynagrodzeń dla właścicieli należy zadbać, aby odpowiadały one rzeczywistemu zakresowi obowiązków i wartości pracy na rynku. Ważne jest także unikanie finansowania prywatnych wydatków z konta spółki, chyba że są one wprost związane z działalnością gospodarczą i odpowiednio udokumentowane. 

Reasumując, ukryte zyski w estońskim CIT to mechanizm, który ma zapobiegać omijaniu zasad opodatkowania poprzez wypłatę korzyści wspólnikom w innej formie niż dywidenda. Dla przedsiębiorców korzystających z tego systemu oznacza to konieczność zachowania szczególnej transparentności w relacjach z właścicielami i podmiotami powiązanymi. Prawidłowa dokumentacja, stosowanie cen rynkowych i unikanie nieuzasadnionych transferów to podstawowe narzędzia, które pozwalają bezpiecznie korzystać z zalet estońskiego CIT bez ryzyka dodatkowych obciążeń podatkowych. 

Sprawdź i skorzystaj z kursu podatkowo-księgowego o estońskim CIT https://platforma.ikidp.pl/courses/rachunkowosc-spolek-na-estonskim-cit-z-planem-kont-i-polityka-rachunkowosci/  

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny