Podatek u źródła (WHT) w 2026 – kiedy nadal można stosować zwolnienia?

Rok 2026 nie przyniósł rewolucji legislacyjnej w podatku u źródła, jednak praktyka jego stosowania wyraźnie ewoluuje. Z jednej strony podatnicy dysponują dziś szerszym zestawem narzędzi pozwalających na stosowanie zwolnień i obniżonych stawek, z drugiej – organy podatkowe coraz konsekwentniej weryfikują, czy preferencje te są wykorzystywane zgodnie z ich celem. Oznacza to, że odpowiedź na pytanie, czy nadal można stosować zwolnienia, brzmi: tak, ale pod warunkiem spełnienia szeregu rygorystycznych przesłanek i właściwego udokumentowania transakcji.

Mechanizm pay and refund – nadal punkt wyjścia

Podatek u źródła (WHT – Withholding Tax) stanowi zryczałtowaną formę podatku dochodowego od osób prawnych lub fizycznych (CIT/PIT), który jest pobierany przez polskich płatników dokonujących wypłat na rzecz zagranicznych podmiotów nieposiadających rezydencji podatkowej w Polsce. Dotyczy on w szczególności wynagrodzeń za usługi o charakterze niematerialnym, takie jak doradztwo czy zarządzanie, a także opłat licencyjnych, odsetek oraz dywidend.

Podstawową konstrukcją systemu pozostaje mechanizm pay and refund, który w praktyce wyznacza sposób podejścia do preferencji. Po przekroczeniu progu 2 mln zł wypłat rocznie na rzecz jednego podmiotu powiązanego, płatnik co do zasady powinien pobrać podatek według stawki krajowej, a dopiero następnie ubiegać się o jego zwrot.

Możliwość niestosowania tego mechanizmu istnieje, lecz wymaga aktywnego działania podatnika. W praktyce oznacza to konieczność wyboru jednej z dwóch ścieżek: uzyskania opinii o stosowaniu preferencji albo złożenia oświadczenia zarządu. Obie drogi prowadzą do tego samego celu – niestosowania poboru podatku – jednak różnią się poziomem bezpieczeństwa i ciężarem dowodowym.

Dane za 2025 r. pokazują wyraźny wzrost aktywności podatników w obszarze WHT. Wzrosła liczba składanych deklaracji, informacji IFT oraz wniosków o opinie i zwroty podatku. Szczególnie istotne jest zwiększone zainteresowanie opiniami o stosowaniu preferencji oraz oświadczeniami WH-OSC.

Objaśnienia podatkowe z 2025 r. – klucz do stosowania zwolnień

Istotnym punktem odniesienia dla rozliczeń w 2026 r. pozostają objaśnienia podatkowe z 3 lipca 2025 r., które w sposób kompleksowy odnoszą się do pojęcia rzeczywistego właściciela (beneficial owner). To właśnie ten element decyduje dziś o możliwości zastosowania większości preferencji. Objaśnienia potwierdziły, że status rzeczywistego właściciela należy badać przede wszystkim w odniesieniu do płatności pasywnych, takich jak dywidendy, odsetki czy należności licencyjne. Jednocześnie wskazano, że wymóg ten dotyczy zarówno zwolnień ustawowych, jak i preferencji wynikających z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania – nawet jeśli przepisy tych umów nie zawierają wprost takiego warunku.

W 2026 r. stosowanie zwolnień i preferencji w podatku u źródła jest nadal możliwe. Kluczowe znaczenie mają trzy obszary. Pierwszym jest rzeczywisty właściciel należności. Odbiorca płatności musi faktycznie korzystać z otrzymanych środków, ponosić ryzyko ekonomiczne i prowadzić rzeczywistą działalność gospodarczą. Konstrukcje o charakterze sztucznym, pozbawione uzasadnienia biznesowego, są systematycznie kwestionowane.

Drugim elementem jest należyta staranność płatnika. W praktyce oznacza to konieczność przeprowadzenia weryfikacji kontrahenta w zakresie jego statusu podatkowego, struktury właścicielskiej oraz działalności operacyjnej. Zakres tej weryfikacji zależy od charakteru relacji – w przypadku podmiotów powiązanych jest zdecydowanie bardziej rozbudowany. Trzecim warunkiem jest właściwe udokumentowanie prawa do preferencji. Certyfikat rezydencji, oświadczenia, analizy biznesowe czy dokumentacja grupowa stają się standardem, bez którego trudno mówić o bezpiecznym zastosowaniu zwolnienia.

Stosowanie preferencji w podatku u źródła wiąże się nie tylko z ryzykiem podatkowym, ale również z odpowiedzialnością karną skarbową. Błędna ocena przesłanek zwolnienia może prowadzić do konieczności zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami, a w skrajnych przypadkach także do sankcji osobistych dla członków zarządu. Dlatego decyzja o niestosowaniu poboru podatku powinna być każdorazowo poprzedzona rzetelną analizą i – w razie wątpliwości – zabezpieczona odpowiednimi instrumentami, takimi jak opinia o stosowaniu preferencji.

Podsumowują zatem, podatek u źródła w 2026 r. nie jest obszarem, w którym preferencje stosuje się automatycznie. Są one dostępne, ale wymagają spełnienia jasno określonych warunków i udokumentowania ich w sposób przekonujący dla organów podatkowych. Zmiany w praktyce stosowania przepisów, w szczególności po wydaniu objaśnień podatkowych, zwiększyły przewidywalność systemu, ale jednocześnie podniosły standardy w zakresie weryfikacji i dokumentacji. W efekcie podatnicy mają dziś większe możliwości korzystania z preferencji, lecz tylko wtedy, gdy ich struktury i rozliczenia mają rzeczywisty charakter gospodarczy. W tym kontekście rok 2026 należy postrzegać nie jako czas ograniczenia preferencji, lecz jako okres, w którym ich stosowanie wymaga większej świadomości, staranności i przygotowania niż kiedykolwiek wcześniej.

Bądź na bieżąco z najważniejszymi zmianami podatkowymi, dołącz do Instytutu https://ikidp.pl/rejestracja

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny