Wspólne opodatkowanie małzeństw jednopłciowych – czy to możliwe w Polsce?

Kwestia prawnych skutków zagranicznych małżeństw osób tej samej płci stała się jednym z istotnych wyzwań dla polskiego systemu prawnego po orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wyrok TSUE zobowiązał Polskę do zapewnienia określonego poziomu uznawania skutków takich małżeństw zawartych w innych państwach Unii Europejskiej, jeżeli zostały one zawarte w związku z korzystaniem przez obywateli z prawa do swobodnego przemieszczania się oraz pobytu na terytorium UE.

Wspólne rozliczenie małżonków w podatku dochodowym

Orzeczenie nie oznacza jednak automatycznego wprowadzenia w Polsce instytucji małżeństw jednopłciowych ani pełnego zrównania ich statusu ze związkami małżeńskimi zawieranymi według polskich przepisów. Obecnie chodzi przede wszystkim o obowiązek respektowania określonych skutków prawnych zagranicznych małżeństw osób tej samej płci w konkretnych obszarach życia. Oznacza to, że osoby pozostające w takich związkach muszą w praktyce dochodzić swoich praw w poszczególnych dziedzinach, takich jak zabezpieczenie społeczne, ochrona zdrowia, sprawy administracyjne czy kwestie podatkowe.

W kolejnych sprawach dotyczących uznawania zagranicznych małżeństw jednopłciowych stanowisko TSUE zaczęły uwzględniać również polskie sądy administracyjne. Wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdziły, że organy państwa nie mogą całkowicie ignorować skutków prawnych takich związków zawartych legalnie za granicą.

Jednym z najbardziej praktycznych problemów pozostaje możliwość skorzystania przez takie osoby ze wspólnego opodatkowania dochodów. Zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych wspólne rozliczenie jest szczególną preferencją podatkową przewidzianą dla małżonków, którzy pozostają w związku małżeńskim oraz spełniają określone warunki ustawowe.

W praktyce możliwość wspólnego rozliczenia pozwala na obliczenie podatku od połowy łącznych dochodów małżonków, a następnie pomnożenie uzyskanej wartości przez dwa. Mechanizm ten może być szczególnie korzystny w sytuacji, gdy dochody małżonków znacząco się różnią, ponieważ pozwala wykorzystać efekt niższego opodatkowania części dochodu.

Po wyroku TSUE pojawiło się pytanie, czy z tej preferencji mogą korzystać również osoby, które zawarły małżeństwo jednopłciowe w innym państwie, a następnie chcą rozliczać podatki w Polsce. Pierwsza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w tej sprawie nie potwierdziła jednak takiej możliwości.

Stanowisko Krajowej Informacji Skarbowej

W sprawie rozpatrywanej przez Dyrektora KIS w czerwcu 2026 roku (nr 0114-KDIP3-2.4011.440.2026.3.AC) podatnik, który zawarł małżeństwo z osobą tej samej płci w Wielkiej Brytanii, zwrócił się o potwierdzenie prawa do wspólnego rozliczenia podatku dochodowego. Argumentował, że skoro polskie organy mają obowiązek uznawania określonych skutków zagranicznych małżeństw jednopłciowych, to nie powinny odmawiać także uprawnień podatkowych przewidzianych dla małżonków.

Organ podatkowy nie podzielił tego stanowiska. W uzasadnieniu wskazano, że polskie przepisy dotyczące wspólnego opodatkowania odwołują się do pojęcia małżeństwa funkcjonującego w polskim systemie prawnym, który zgodnie z obowiązującymi regulacjami przewiduje związek kobiety i mężczyzny. Zdaniem KIS czym innym jest uznanie określonych skutków zagranicznego małżeństwa w związku z wymogami prawa unijnego, a czym innym możliwość zastosowania krajowych preferencji podatkowych.

Interpretacja wzbudziła jednak liczne kontrowersje. Wskazuje się, że stanowisko organu może pozostawać w sprzeczności z celem orzeczenia TSUE, które miało zapewnić realną skuteczność praw wynikających z prawa Unii Europejskiej. Krytycy interpretacji podnoszą, że uznawanie małżeństwa wyłącznie w wybranych obszarach, przy jednoczesnym odmawianiu konkretnych uprawnień wynikających z tego statusu, może prowadzić do nierównego traktowania.

Jednym z kluczowych zagadnień w sporze podatkowym pozostaje kwestia transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. Transkrypcja oznacza wpisanie zagranicznego dokumentu do polskich ksiąg stanu cywilnego i jest jedną z form formalnego uwzględnienia zagranicznego aktu przez polskie organy.

Dyrektor KIS wskazał, że brak takiej transkrypcji w analizowanej sprawie miał znaczenie dla odmowy przyznania prawa do wspólnego rozliczenia. Jednocześnie organ zaznaczył, że sama transkrypcja nie oznacza automatycznego uzyskania wszystkich praw podatkowych, ponieważ nadal konieczne jest spełnienie pozostałych przesłanek przewidzianych w ustawie o PIT.

Problem polega jednak na tym, że z interpretacji nie wynika jednoznacznie, czy po dokonaniu transkrypcji stanowisko organu uległoby zmianie. Powoduje to dalszą niepewność prawną i może prowadzić do kolejnych sporów przed organami podatkowymi oraz sądami administracyjnymi.

Czy polskie organy podatkowe zmienią stanowisko?

Obecna sytuacja pokazuje, że proces dostosowania polskich regulacji i praktyki administracyjnej do standardów wynikających z prawa Unii Europejskiej nadal trwa. Podczas gdy niektóre instytucje, takie jak ZUS czy NFZ, zaczęły uwzględniać skutki wyroku TSUE w praktyce, organy podatkowe podchodzą do problemu bardziej zachowawczo.

Możliwe jest, że kolejne interpretacje indywidualne lub orzeczenia sądów administracyjnych doprowadzą do ujednolicenia stanowiska w zakresie prawa podatkowego. Istotne znaczenie może mieć również ewentualna interpretacja ogólna ministra finansów, która mogłaby rozstrzygnąć pojawiające się wątpliwości i wskazać sposób stosowania przepisów przez administrację skarbową.

Na obecnym etapie osoby pozostające w zagranicznych małżeństwach jednopłciowych muszą liczyć się z koniecznością indywidualnego dochodzenia swoich praw. Sam fakt zawarcia małżeństwa za granicą nie gwarantuje jeszcze automatycznego dostępu do wszystkich uprawnień przewidzianych dla małżonków w polskich przepisach podatkowych.

Spór dotyczący wspólnego opodatkowania małżeństw jednopłciowych pokazuje szerszy problem związany z praktycznym wdrażaniem skutków wyroków europejskich w polskim porządku prawnym. Orzeczenie TSUE zmieniło sytuację prawną, zobowiązując Polskę do respektowania określonych skutków zagranicznych małżeństw osób tej samej płci, jednak przełożenie tych zasad na poszczególne dziedziny prawa nadal budzi wiele pytań.

Pierwsza interpretacja podatkowa dotycząca wspólnego rozliczenia nie przyniosła oczekiwanego rozstrzygnięcia i wskazała, że organy skarbowe nadal odwołują się przede wszystkim do krajowego rozumienia instytucji małżeństwa. Ostateczne rozwiązanie tego problemu prawdopodobnie będzie wymagało dalszego orzecznictwa sądów administracyjnych albo wyraźnego stanowiska ustawodawcy lub ministra finansów.

Szukasz informacji o podatkach? Zapraszam na bloga https://ikidp.pl/category/blog/podatki/

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny