Fundacja rodzinna to nowoczesne i elastyczne rozwiązanie prawne, które może w znaczący sposób wzmocnić struktury zarządzania majątkiem w firmach rodzinnych oraz zabezpieczyć ich długoterminowe interesy. Wprowadzenie fundacji rodzinnej do struktury biznesowej umożliwia skuteczne zarządzanie aktywami, zapewnia płynne przekazywanie majątku kolejnym pokoleniom oraz minimalizuje ryzyko związane z konfliktami sukcesyjnymi. Z początkiem 2025 roku do rejestru wpisano ponad 2100 fundacji rodzinnych, a w samym tylko pierwszym roku obowiązywania ustawy o fundacji rodzinnej wydano przeszło 200 interpretacji indywidualnych dotyczących fundacji rodzinnych w Polsce. Jest to zatem narzędzie, które może stać się fundamentem zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstwa rodzinnego w perspektywie wielu dekad.
Wykorzystaj potencjał fundacji rodzinnej
Fundacja rodzinna pozwala oddzielić majątek firmy od majątku prywatnego, a jednocześnie zachować kontrolę nad jego wykorzystaniem. Dzięki temu założyciel – fundator – może precyzyjnie określić zasady zarządzania majątkiem i jego dystrybucji, wyznaczając beneficjentów oraz cele, które fundacja ma realizować. Co istotne, fundacja rodzinna nie jest tworzona wyłącznie w celu prowadzenia działalności gospodarczej, lecz jako wehikuł inwestycyjny i zarządczy, który może obracać określonymi aktywami, w tym udziałami w spółkach, nieruchomościami, instrumentami finansowymi czy nawet inwestować w startupy. Większość osób myśli, że nadal ma jeszcze czas na ewentualne założenie fundacji rodzinnej. Tymczasem na budowę wielopokoleniowego przedsiębiorstwa nigdy nie jest za wcześnie.
Fundacja rodzinna może być także używana jako narzędzie do dokonywania redystrybucji środków pomiędzy spółkami. Fundacja rodzinna stanowi również skuteczne narzędzie ochrony majątku przed ryzykiem prawnym i ekonomicznym. W przypadku kryzysów gospodarczych, upadłości firm powiązanych lub sporów rodzinnych, majątek znajdujący się w fundacji jest odseparowany od zobowiązań osobistych fundatora czy też członków jego rodziny. Dzięki temu przedsiębiorstwo rodzinne może przetrwać najtrudniejsze momenty, zachowując ciągłość działania i stabilność finansową.
Korzyści z fundacji rodzinnej
Podstawową korzyścią wynikającą z fundacji rodzinnej jest zabezpieczenie jej majątku. Fundacja rodzinna to forma organizacyjna, która umożliwia rodzinom ochronę majątku i planowanie sukcesji. Fundacja pozwala na zabezpieczenie majątku przed podziałem oraz innymi niebezpieczeństwami. Dzięki temu fundacja może zapewnić długoterminową ochronę rodzinnego majątku, a także zabezpieczenie przed roszczeniami wierzycieli i spadkobierców.
Po drugie, korzyścią jest także możliwość planowania sukcesji. Fundacja rodzinna umożliwia również skuteczne planowanie sukcesji i przekazywanie majątku na kolejne pokolenia. W ramach fundacji można wyznaczyć zasadnicze cele, określić kryteria wyboru nowych członków zarządu oraz ustalić warunki, w jakich rodzina będzie mogła korzystać z funduszy fundacji.
Po trzecie, pozwala ona na ograniczenie konfliktów rodzinnych. Fundacja rodzinna może również pomóc w ograniczeniu konfliktów w rodzinie związanych z dziedziczeniem i zarządzaniem majątkiem. Fundacja pozwala na ujednolicenie zasad dziedziczenia, uniknięcie walki o majątek, a także pozwala na podział ról i obowiązków między członkami rodziny, co zwiększa szanse na utrzymanie dobrych relacji.
Wreszcie, kolejną z istotnych zalet fundacji rodzinnej jest ochrona udziałów w firmie przed ich rozdrobnieniem w wyniku dziedziczenia. Taka forma zabezpiecza przed sytuacją, w której udziały lub akcje trafiają do szerokiego grona spadkobierców, w tym dalszych krewnych i ich dzieci, co mogłoby prowadzić do utraty kontroli nad przedsiębiorstwem. Dodatkowo fundacja rodzinna pozwala na wprowadzenie spójnych reguł dotyczących wypłaty zysków oraz innych świadczeń pieniężnych pochodzących z majątku, którym zarządza.
Check-lista korzyści z fundacji rodzinnej
Podstawowe korzyści z fundacji rodzinnej obejmują wobec tego aspekty takie jak:
- Zabezpieczenie majątku firmy.
- Narzędzie do planowania sukcesji.
- Ograniczenie konfliktów rodzinnych.
- Uniknięcie rozdrobnienia udziałów.
Fundacja rodzinna posiada zatem szereg różnego rodzaju zalet, które warto wziąć pod uwagę i zastanowić się nad tym, czy np. w przypadku prowadzenia rodzinnego biznesu nie byłoby korzystnym powołanie do życia tego typu podmiotu.
Praktyczne informacje o fundacji rodzinnej znajdziesz w kursie https://platforma.ikidp.pl/courses/jak-prowadzic-fundacje-rodzinna-podatki-rachunkowosc-dokumenty/
Autor
Agata Kotwica-Stefańska
Adwokat, specjalizacja – postępowanie cywilne, administracyjne i karne
Zajmuje się bieżącą obsługą przedsiębiorców, sporządza opinie prawne oraz reprezentuje klientów w trakcie postępowań przed sądami powszechnymi i sądami administracyjnymi. LinkedIn
Redaktor prowadzący
Adrian Szydlik
Radca prawny, entuzjasta rozwiązań edukacyjnych w prawie i podatkach
Właściciel Kancelarii AS Legal&Tax, platformy z kursami online dla studentów prawa ,,Prawo dla Ciebie” oraz współwłaściciel centrum szkoleń ,,S&G Akademia”. Z Instytutem Księgowości i Doradztwa Podatkowego współpracuje od 2023 roku, odpowiada za dobór tematyczny publikowanych treści, aktywnie wspiera proces ich powstawania i publikowania. LinkedIn
Redaktor naczelny
prof. Adam Mariański
Przewodniczący Rady Programowej Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego
Lider i założyciel Mariański Group oraz Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego. Doświadczony doradca polskich firm rodzinnych, w tym także w procesie sukcesji biznesu, współtwórca ostatecznej wersji ustawy o fundacjach rodzinnych. Najlepszy w Polsce doradca podatkowy w dziedzinie podatku dochodowego według 13. ,14. oraz 17. edycji rankingu „Rzeczpospolitej”. Specjalizuje się w sukcesji podatkowej, fundacji rodzinnej, podatkach dochodowych, kontrolach i postępowaniu podatkowym oraz w ochronie praw jednostki w prawie podatkowym i planowaniu podatkowym. LinkedIn
