Odliczenie straty przy przejściu na estoński CIT

9 października 2026

Przejście spółki na estoński CIT wiąże się z istotną zmianą sposobu opodatkowania jej działalności. W klasycznym CIT podatek jest co do zasady rozliczany na bieżąco od osiągniętego dochodu, natomiast w ryczałcie od dochodów spółek mechanizm opodatkowania jest powiązany przede wszystkim z dystrybucją wypracowanego zysku i określonymi kategoriami dochodów wskazanymi w przepisach. Zmiana ta ma również konsekwencje dla rozliczania strat podatkowych powstałych przed wejściem w estoński CIT. Spółka posiadająca nierozliczoną stratę nie może po prostu przenieść jej do okresu opodatkowania ryczałtem i odliczać od dochodu wykazywanego w kolejnych latach estońskiego CIT.

Nie oznacza to jednak, że każda strata automatycznie przepada w momencie wyboru ryczałtu od dochodów spółek. Ustawodawca przewidział szczególny mechanizm pozwalający na wykorzystanie nieodliczonej straty jeszcze przed rozpoczęciem opodatkowania estońskim CIT. Rozwiązanie to może mieć bardzo duże znaczenie dla spółek, które przez kilka lat ponosiły straty, a następnie zaczynają osiągać dochody i planują przejście na ryczałt. Prawidłowe rozliczenie straty wymaga jednak dokładnego ustalenia, kiedy została ona poniesiona, z jakiego źródła pochodzi, jaka jej część pozostała do odliczenia oraz jakie dochody spółka osiągnęła w latach bezpośrednio poprzedzających wejście w estoński CIT.

Zasady rozliczania straty na klasycznym CIT

Punktem wyjścia jest ogólna zasada wynikająca z art. 7 ustawy o CIT. Dochodem ze źródła przychodów jest co do zasady nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w danym roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przychodów przewyższają przychody, powstaje strata podatkowa. Na gruncie klasycznego CIT strata nie jest jednak automatycznie odliczana od dochodów uzyskanych z innych źródeł.

Ma to znaczenie dlatego, że ustawa o CIT rozróżnia dwa podstawowe źródła przychodów, czyli zyski kapitałowe oraz inne źródła przychodów. Strata powstała w jednym źródle nie może być zasadniczo wykorzystana do obniżenia dochodu osiągniętego w drugim źródle. Spółka powinna więc prowadzić odpowiednią ewidencję pozwalającą ustalić, z którego źródła pochodzi zarówno osiągnięty dochód, jak i poniesiona strata. Jest to szczególnie ważne w przypadku spółek prowadzących zróżnicowaną działalność, w ramach której jednocześnie występują operacje gospodarcze zaliczane do różnych źródeł przychodów.

Co do zasady strata może być rozliczana w kolejnych pięciu latach podatkowych. Ustawa przewiduje dwa sposoby jej wykorzystania. Podatnik może rozliczać stratę w kolejnych latach, przy czym w jednym roku zasadniczo nie może odliczyć więcej niż 50% wysokości straty, albo skorzystać z jednorazowego odliczenia do wysokości 5 mln zł, przy czym pozostała część nadal podlega rozliczeniu z zachowaniem ustawowych ograniczeń. Mechanizm ten pozwala spółce stopniowo wykorzystać stratę w okresie poprzedzającym przejście na estoński CIT. Właśnie dlatego planowanie wejścia w estoński CIT powinno obejmować nie tylko analizę warunków, które trzeba spełnić, aby wybrać ryczałt, ale również analizę istniejących strat podatkowych. W niektórych przypadkach bardziej korzystne może być wykorzystanie dostępnej straty przed wejściem w ryczałt niż pozostawienie jej nierozliczonej do momentu rozpoczęcia estońskiego CIT.

Co dzieje się ze stratą po wyborze estońskiego CIT?

Przejście na estoński CIT powoduje istotną zmianę. Podatnik, który wybiera ryczałt i posiada straty z lat poprzedzających pierwszy rok opodatkowania ryczałtem, traci prawo do odliczania tych strat począwszy od pierwszego roku stosowania estońskiego CIT.  Ustawodawca przewidział natomiast specjalne rozwiązanie w art. 7 ust. 7 ustawy o CIT. Podatnik, który w latach poprzedzających pierwszy rok opodatkowania ryczałtem poniósł stratę ze źródła przychodów i nabył prawo do jej odliczenia na podstawie zasad ogólnych, może wykorzystać nieodliczoną część tej straty poprzez obniżenie dochodu osiągniętego w dwóch latach podatkowych bezpośrednio poprzedzających pierwszy rok opodatkowania estońskim CIT.

Jest to zatem swoisty mechanizm „wyjścia” ze starego systemu rozliczania strat. Strata nie przechodzi z klasycznego CIT do estońskiego CIT, lecz może zostać wykorzystana jeszcze przed rozpoczęciem opodatkowania ryczałtem. Jeżeli spółka nie skorzysta z możliwości rozliczenia wcześniejszej straty w dochodach za okres poprzedzający rozpoczęcie opodatkowania ryczałtem, nie będzie mogła następnie wykorzystywać tej straty do pomniejszania dochodu opodatkowanego estońskim CIT.

Najważniejszym elementem całej konstrukcji jest możliwość rozliczenia nieodliczonej straty w dwóch latach podatkowych bezpośrednio poprzedzających pierwszy rok opodatkowania ryczałtem. Oznacza to, że ustawodawca pozwala cofnąć rozliczenie straty do okresu poprzedzającego wejście w estoński CIT, zamiast pozwalać na jej wykorzystanie już po rozpoczęciu ryczałtu.

Czy można rozliczyć stratę w całości?

Jedną z najważniejszych praktycznych cech art. 7 ust. 7 ustawy o CIT jest to, że mechanizm ten funkcjonuje odrębnie od standardowych zasad rozliczania straty określonych w art. 7 ust. 5. Nie należy więc automatycznie przenosić ograniczeń obowiązujących przy zwykłym pięcioletnim rozliczaniu straty na szczególne rozliczenie związane z przejściem na estoński CIT. Nieodliczona strata może zostać rozliczona w całości na podstawie art. 7 ust. 7, jeżeli podatnik osiągnął odpowiednio wysoki dochód pozwalający na pełne jej wykorzystanie.

W praktyce oznacza to możliwość znacznie szybszego wykorzystania straty niż w standardowym mechanizmie.  Trzeba jednak pamiętać o fundamentalnym ograniczeniu. Odliczeniu może podlegać strata tylko w zakresie, w jakim podatnik posiadał do niej prawo i nie została ona wcześniej wykorzystana. Nie można wykorzystać tej samej straty dwukrotnie ani odliczyć jej od dochodu z innego źródła przychodów. Konieczne jest więc dokładne prześledzenie historii rozliczania straty i ustalenie jej aktualnej wysokości.

Rozliczając stratę przy przejściu na estoński CIT, trzeba także zwrócić szczególną uwagę na źródło, z którego strata została poniesiona. Jeżeli spółka poniosła stratę z zysków kapitałowych, nie może po prostu odliczyć jej od dochodu z pozostałej działalności gospodarczej tylko dlatego, że łączny wynik finansowy spółki jest dodatni. Rozliczenie straty od dochodu osiągniętego w drugim roku podatkowym poprzedzającym wejście w estoński CIT może prowadzić do powstania nadpłaty. Jeżeli spółka wcześniej złożyła CIT-8 i zapłaciła podatek od dochodu, a następnie – w związku z wyborem estońskiego CIT – uzyskała możliwość wykorzystania nieodliczonej straty na podstawie art. 7 ust. 7 ustawy o CIT, może stanowić podstawę do skorygowania tego rozliczenia.

Od 1 października 2026 r. korekta deklaracji złożona po terminie, z której wynika nadpłata, będzie co do zasady wystarczająca do wszczęcia postępowania w sprawie jej stwierdzenia bez odrębnego wniosku. Jednocześnie, jeśli z korekty wynika nadpłata większa niż 10 000 zł, konieczne będzie pisemne uzasadnienie przyczyn korekty (nowy art. 81 § 2b Ordynacji podatkowej).

W praktyce przed złożeniem korekty warto przeprowadzić pełną rekonstrukcję historii podatkowej spółki. Powinna ona obejmować wszystkie lata, w których powstała i była rozliczana strata, ponieważ błędne ustalenie pozostałej do odliczenia kwoty może doprowadzić do nieprawidłowego rozliczenia. Szczególnej uwagi wymaga także rozdzielenie strat z zysków kapitałowych oraz pozostałych źródeł przychodów.

Sprawdź i skorzystaj z kursu podatkowo-księgowego o estońskim CIT https://platforma.ikidp.pl/courses/rachunkowosc-spolek-na-estonskim-cit-z-planem-kont-i-polityka-rachunkowosci/

Autor

dr Waldemar Szewc
dr Waldemar Szewc

Doradca podatkowy, specjalizacja – rachunkowość, podatki i fundacja rodzinna

Doradca podatkowy, trener biznesu, praktyk rachunkowości i prawa podatkowego. Właściciel Kancelarii Doradztwa Podatkowego A.F.O., doktor nauk ekonomicznych z tematyki nauki finansów metodą treningu i coachingu zespołowego. Prowadzi szkolenia z zakresu polityki podatkowej, przedsiębiorczości, zarządzania, prawa podatkowego. Kancelaria AFO

dr Waldemar Szewc
dr Waldemar Szewc

Doradca podatkowy, specjalizacja – rachunkowość, podatki i fundacja rodzinna

Doradca podatkowy, trener biznesu, praktyk rachunkowości i prawa podatkowego. Właściciel Kancelarii Doradztwa Podatkowego A.F.O., doktor nauk ekonomicznych z tematyki nauki finansów metodą treningu i coachingu zespołowego. Prowadzi szkolenia z zakresu polityki podatkowej, przedsiębiorczości, zarządzania, prawa podatkowego. Kancelaria AFO

Redaktor prowadzący

Adrian Szydlik
Adrian Szydlik

Radca prawny, entuzjasta rozwiązań edukacyjnych w prawie i podatkach

Właściciel Kancelarii AS Legal&Tax, platformy z kursami online dla studentów prawa ,,Prawo dla Ciebie” oraz współwłaściciel centrum szkoleń ,,S&G Akademia”. Z Instytutem Księgowości i Doradztwa Podatkowego współpracuje od 2023 roku, odpowiada za dobór tematyczny publikowanych treści, aktywnie wspiera proces ich powstawania i publikowania. LinkedIn

Adrian Szydlik
Adrian Szydlik

Radca prawny, entuzjasta rozwiązań edukacyjnych w prawie i podatkach

Właściciel Kancelarii AS Legal&Tax, platformy z kursami online dla studentów prawa ,,Prawo dla Ciebie” oraz współwłaściciel centrum szkoleń ,,S&G Akademia”. Z Instytutem Księgowości i Doradztwa Podatkowego współpracuje od 2023 roku, odpowiada za dobór tematyczny publikowanych treści, aktywnie wspiera proces ich powstawania i publikowania. LinkedIn

Redaktor naczelny

prof. Adam Mariański
prof. Adam Mariański

Przewodniczący Rady Programowej Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego

Lider i założyciel Mariański Group oraz Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego. Doświadczony doradca polskich firm rodzinnych, w tym także w procesie sukcesji biznesu, współtwórca ostatecznej wersji ustawy o fundacjach rodzinnych. Najlepszy w Polsce doradca podatkowy w dziedzinie podatku dochodowego według 13. ,14. oraz 17. edycji rankingu „Rzeczpospolitej”. Specjalizuje się w sukcesji podatkowej, fundacji rodzinnej, podatkach dochodowych, kontrolach i postępowaniu podatkowym oraz w ochronie praw jednostki w prawie podatkowym i planowaniu podatkowym. LinkedIn

prof. Adam Mariański
prof. Adam Mariański

Przewodniczący Rady Programowej Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego

Lider i założyciel Mariański Group oraz Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego. Doświadczony doradca polskich firm rodzinnych, w tym także w procesie sukcesji biznesu, współtwórca ostatecznej wersji ustawy o fundacjach rodzinnych. Najlepszy w Polsce doradca podatkowy w dziedzinie podatku dochodowego według 13. ,14. oraz 17. edycji rankingu „Rzeczpospolitej”. Specjalizuje się w sukcesji podatkowej, fundacji rodzinnej, podatkach dochodowych, kontrolach i postępowaniu podatkowym oraz w ochronie praw jednostki w prawie podatkowym i planowaniu podatkowym. LinkedIn

Poznaj kurs „Rachunkowość spółek na estońskim CIT z planem kont i polityką rachunkowości” – szczegółowe zasady stosowania estońskiego CIT, tworzenie planu kont i polityki rachunkowości, praktyczne przykłady księgowe i rozliczenia podatkowe. Sprawdź i dołącz do kursu!

Powiązane artykuły