Estoński CIT przeważnie pozwala odroczyć moment zapłaty podatku dochodowego do czasu wypłaty zysków. W praktyce korzystanie z tego rozwiązania wymaga jednak spełnienia kilku warunków formalnych. Szczególnie problematyczne okazały się przepisy dotyczące przechodzenia na ryczałt od dochodów spółek w trakcie roku podatkowego. W wielu przypadkach przedsiębiorcy byli przekonani, że skutecznie wybrali estoński CIT, podczas gdy po kilku latach organy podatkowe uznawały, że wybór ten był nieskuteczny z powodu uchybień formalnych.
Jednym z najczęściej występujących problemów było nieterminowe podpisanie sprawozdania finansowego sporządzanego na potrzeby przejścia na estoński CIT. Chociaż spółki wykonywały wszystkie czynności związane z wyborem nowego sposobu opodatkowania, brak podpisu członka zarządu lub jego złożenie po ustawowym terminie prowadziło – według organów podatkowych – do utraty prawa do ryczałtu.
Czym jest planowana abolicja podatkowa?
Pojęcie abolicji podatkowej w tym przypadku oznacza projektowane rozwiązanie, które ma ochronić podatników przed negatywnymi skutkami błędów formalnych popełnionych przy wyborze estońskiego CIT. Nie chodzi o umorzenie zaległości podatkowych w klasycznym znaczeniu, lecz o uznanie, że wybór ryczałtu był skuteczny mimo uchybienia dotyczącego podpisania sprawozdania finansowego.
Projektowane przepisy mają wyeliminować sytuacje, w których przedsiębiorca przez kilka lat rozliczał się zgodnie z zasadami estońskiego CIT, a następnie podczas kontroli dowiadywał się, że powinien był przez cały ten okres stosować klasyczne zasady opodatkowania. W praktyce oznaczało to konieczność zapłaty zaległego CIT wraz z odsetkami, mimo że naruszenie miało wyłącznie formalny charakter i nie wpływało na prawidłowość rozliczeń podatkowych.
Ministerstwo Finansów dostrzegło, że obowiązujące regulacje doprowadziły do powstania tzw. pułapki podatkowej. Wielu podatników działało w przekonaniu, że spełniło wszystkie wymagania wynikające z ustawy o CIT. Dopiero po przeprowadzeniu czynności sprawdzających lub kontroli organy podatkowe wskazywały, że brak terminowego podpisania sprawozdania finansowego powodował nieskuteczność wyboru estońskiego CIT.
Skala problemu okazała się na tyle duża, że rozpoczęto prace legislacyjne nad przepisami przejściowymi mającymi naprawić skutki wcześniejszych błędów formalnych. Celem nowych regulacji jest zachowanie proporcji pomiędzy wagą naruszenia a jego konsekwencjami finansowymi.
Jakie błędy mają zostać objęte abolicją?
Projektowane rozwiązania koncentrują się przede wszystkim na przypadkach, w których spółka sporządziła wymagane sprawozdanie finansowe, jednak zostało ono podpisane po ustawowym terminie przez kierownika jednostki lub członków zarządu lub osobę, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych. W ocenie projektodawców samo opóźnienie w złożeniu podpisów nie powinno automatycznie prowadzić do utraty prawa do korzystania z estońskiego CIT.
Jednocześnie projekt nie oznacza całkowitego zwolnienia z obowiązków formalnych. Warunkiem skorzystania z ochrony będzie spełnienie pozostałych wymagań dotyczących wyboru ryczałtu oraz uzupełnienie braków w przewidzianym przez ustawodawcę terminie. Na dzień obecny przepisy dotyczące abolicji nie weszły jeszcze w życie. Ministerstwo Finansów kilkukrotnie zmieniało harmonogram prac legislacyjnych, a termin wejścia nowych regulacji był przesuwany. Oznacza to, że formalnie nadal obowiązują obecne przepisy ustawy o CIT.
Jakie ryzyka występują obecnie?
Największym problemem jest niepewność prawna. Część spółek otrzymuje informacje o wykrytych nieprawidłowościach, jednak organy nie zawsze podejmują dalsze działania do czasu zakończenia prac legislacyjnych. Przedsiębiorcy nie wiedzą więc, czy powinni już korygować rozliczenia, czy oczekiwać na wejście w życie nowych przepisów. Dodatkowym problemem pozostają odsetki od ewentualnych zaległości podatkowych. Jeżeli ostatecznie okaże się, że abolicja nie obejmie konkretnego przypadku lub przepisy nie zostaną uchwalone, podatnik może zostać zobowiązany do zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami naliczonymi za cały okres zwłoki.
W toku prac legislacyjnych projekt został zmodyfikowany. Aktualne propozycje przewidują szerszy zakres ochrony niż pierwotna wersja ustawy. Uproszczono również część wymagań formalnych, dzięki czemu większa liczba podatników będzie mogła skorzystać z planowanej abolicji. Projekt zakłada także możliwość ponownego skorygowania wcześniejszych rozliczeń przez podatników, którzy pod wpływem działań organów podatkowych zrezygnowali z estońskiego CIT i rozliczyli podatek na zasadach ogólnych. Dzięki temu przedsiębiorcy nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji błędów wynikających z niejednoznacznych przepisów.
Przedsiębiorcy korzystający z estońskiego CIT powinni przede wszystkim przeanalizować dokumentację dotyczącą momentu przejścia na tę formę opodatkowania. Warto sprawdzić, czy wszystkie wymagane dokumenty zostały sporządzone, podpisane i złożone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jeżeli wystąpiły uchybienia formalne, nie należy ich bagatelizować, nawet jeśli dotyczą wyłącznie podpisów pod sprawozdaniem finansowym.
Sprawdź i skorzystaj z kursu podatkowo-księgowego o estońskim CIT https://platforma.ikidp.pl/courses/rachunkowosc-spolek-na-estonskim-cit-z-planem-kont-i-polityka-rachunkowosci/
Autor
dr Waldemar Szewc
Doradca podatkowy, specjalizacja – rachunkowość, podatki i fundacja rodzinna
Doradca podatkowy, trener biznesu, praktyk rachunkowości i prawa podatkowego. Właściciel Kancelarii Doradztwa Podatkowego A.F.O., doktor nauk ekonomicznych z tematyki nauki finansów metodą treningu i coachingu zespołowego. Prowadzi szkolenia z zakresu polityki podatkowej, przedsiębiorczości, zarządzania, prawa podatkowego. Kancelaria AFO
dr Waldemar Szewc
Doradca podatkowy, specjalizacja – rachunkowość, podatki i fundacja rodzinna
Doradca podatkowy, trener biznesu, praktyk rachunkowości i prawa podatkowego. Właściciel Kancelarii Doradztwa Podatkowego A.F.O., doktor nauk ekonomicznych z tematyki nauki finansów metodą treningu i coachingu zespołowego. Prowadzi szkolenia z zakresu polityki podatkowej, przedsiębiorczości, zarządzania, prawa podatkowego. Kancelaria AFO
Monika Wolska-Bryńska
Radca prawny, specjalizacja – procedura podatkowa, w tym postępowania podatkowe i sądowo-administracyjne
Menedżer w Zespole Postępowań w Mariański Group Kancelaria Prawno-Podatkowa Sp.k., odpowiada za prowadzenie spraw klientów w ramach postępowań podatkowych oraz wtórnych do nich – postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych, reprezentuje klientów w sporach przed organami podatkowymi oraz przed sądami administracyjnymi oraz występuje w postępowaniach karno-skarbowych. MarianskiGroup
Redaktor prowadzący
Adrian Szydlik
Radca prawny, entuzjasta rozwiązań edukacyjnych w prawie i podatkach
Właściciel Kancelarii AS Legal&Tax, platformy z kursami online dla studentów prawa ,,Prawo dla Ciebie” oraz współwłaściciel centrum szkoleń ,,S&G Akademia”. Z Instytutem Księgowości i Doradztwa Podatkowego współpracuje od 2023 roku, odpowiada za dobór tematyczny publikowanych treści, aktywnie wspiera proces ich powstawania i publikowania. LinkedIn
Adrian Szydlik
Radca prawny, entuzjasta rozwiązań edukacyjnych w prawie i podatkach
Właściciel Kancelarii AS Legal&Tax, platformy z kursami online dla studentów prawa ,,Prawo dla Ciebie” oraz współwłaściciel centrum szkoleń ,,S&G Akademia”. Z Instytutem Księgowości i Doradztwa Podatkowego współpracuje od 2023 roku, odpowiada za dobór tematyczny publikowanych treści, aktywnie wspiera proces ich powstawania i publikowania. LinkedIn
Redaktor naczelny
prof. Adam Mariański
Przewodniczący Rady Programowej Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego
Lider i założyciel Mariański Group oraz Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego. Doświadczony doradca polskich firm rodzinnych, w tym także w procesie sukcesji biznesu, współtwórca ostatecznej wersji ustawy o fundacjach rodzinnych. Najlepszy w Polsce doradca podatkowy w dziedzinie podatku dochodowego według 13. ,14. oraz 17. edycji rankingu „Rzeczpospolitej”. Specjalizuje się w sukcesji podatkowej, fundacji rodzinnej, podatkach dochodowych, kontrolach i postępowaniu podatkowym oraz w ochronie praw jednostki w prawie podatkowym i planowaniu podatkowym. LinkedIn
prof. Adam Mariański
Przewodniczący Rady Programowej Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego
Lider i założyciel Mariański Group oraz Instytutu Księgowości i Doradztwa Podatkowego. Doświadczony doradca polskich firm rodzinnych, w tym także w procesie sukcesji biznesu, współtwórca ostatecznej wersji ustawy o fundacjach rodzinnych. Najlepszy w Polsce doradca podatkowy w dziedzinie podatku dochodowego według 13. ,14. oraz 17. edycji rankingu „Rzeczpospolitej”. Specjalizuje się w sukcesji podatkowej, fundacji rodzinnej, podatkach dochodowych, kontrolach i postępowaniu podatkowym oraz w ochronie praw jednostki w prawie podatkowym i planowaniu podatkowym. LinkedIn
