Od 2027 r. nie będzie już można przechodzić na CIT estoński w trakcie roku?

Koniec marca pozostaje jednym z najważniejszych momentów w roku dla spółek rozliczających się ryczałtem od dochodów spółek, czyli tzw. estońskim CIT. Podmioty, których rok podatkowy pokrywa się z kalendarzowym, mają czas do 31 marca na złożenie deklaracji CIT-8E oraz sporządzenie sprawozdania finansowego za 2025 r. Obowiązek ten dotyczy nie tylko podatników stosujących klasyczne zasady opodatkowania, lecz także tych korzystających z alternatywnego modelu, w którym opodatkowanie następuje dopiero w momencie dystrybucji zysku do wspólników. Mechanizm ten zapewnia odroczenie podatku oraz często niższe łączne obciążenie fiskalne, jednak jego stosowanie wiąże się z licznymi warunkami formalnymi i materialnymi, które muszą być spełniane przez cały okres korzystania z ryczałtu.

Rosnące zainteresowanie organów podatkowych i ryzyka formalne

W ostatnim czasie wyraźnie rośnie zainteresowanie organów podatkowych spółkami korzystającymi z estońskiego CIT, szczególnie tymi, które zdecydowały się na zmianę formy opodatkowania w trakcie roku podatkowego. W praktyce oznacza to zwiększoną liczbę kontroli oraz bardziej restrykcyjne podejście do oceny spełnienia warunków ustawowych. Szczególne znaczenie mają kwestie formalne, które jeszcze do niedawna mogły przesądzać o utracie prawa do ryczałtu. Przykładem jest brak podpisu członków zarządu pod sprawozdaniem finansowym w wymaganym terminie, co według dotychczasowej linii interpretacyjnej organów skutkowało uznaniem wyboru estońskiego CIT za nieskuteczny i koniecznością rozliczenia podatku na zasadach ogólnych wraz z odsetkami.

Jednym z najbardziej problematycznych zagadnień pozostaje interpretacja przepisów dotyczących obowiązku sporządzenia i podpisania sprawozdania finansowego przy przejściu na estoński CIT. Organy podatkowe przyjmowały rygorystyczne stanowisko, zgodnie z którym brak podpisu elektronicznego w terminie oznacza niespełnienie warunków ustawowych. Odmienne podejście zaprezentował jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt I SA/Kr 179/26), który w nieprawomocnym wyroku uznał, że kluczowe jest sporządzenie sprawozdania w terminie, a nie moment jego podpisania. To rozstrzygnięcie może mieć istotne znaczenie dla wielu podatników, ponieważ podważa dotychczasową praktykę organów i daje argumenty w sporach z fiskusem.

Planowana abolicja i zmiany legislacyjne

W odpowiedzi na liczne kontrowersje Ministerstwo Finansów przygotowało projekt zmian przepisów, który zakłada wprowadzenie swoistej abolicji dla spółek, które nie dochowały terminów podpisania sprawozdań finansowych przy wyborze estońskiego CIT. Nowe regulacje mają objąć podatników, którzy zdecydowali się na ryczałt w okresie od początku 2022 r. do końca listopada 2026 r. W praktyce oznacza to, że uchybienia formalne nie będą automatycznie prowadzić do utraty prawa do tej formy opodatkowania, o ile pozostałe warunki zostały spełnione. Jednocześnie planowane jest ograniczenie możliwości wyboru estońskiego CIT w trakcie roku podatkowego od 2027 r., co ma uprościć system i zmniejszyć liczbę sporów interpretacyjnych.

Zmiana formy opodatkowania w trakcie roku rodzi także inne wątpliwości, w tym dotyczące zakresu sprawozdawczości finansowej. W praktyce pojawia się pytanie, czy sprawozdanie powinno obejmować jedynie okres po przejściu na ryczałt, czy pełne 12 miesięcy roku obrotowego.

Zaostrzenie podejścia do ukrytych zysków

Istotnym obszarem potencjalnych sporów pozostaje również kwestia tzw. ukrytych zysków. Projektowane zmiany przepisów przewidują rozszerzenie katalogu świadczeń, które mogą być uznane za ukryte zyski, w tym m.in. opłat za najem od wspólników, wynagrodzeń za korzystanie z wartości niematerialnych czy usług doradczych i reklamowych. Jednocześnie ustawodawca planuje odejście od warunku związku tych świadczeń z prawem do udziału w zysku, co znacząco poszerza zakres potencjalnego opodatkowania i może prowadzić do bardziej rygorystycznej praktyki organów podatkowych.

Kolejnym istotnym obszarem ryzyka jest spełnienie warunków dotyczących zatrudnienia. Przepisy wymagają utrzymywania określonego poziomu zatrudnienia przez większość roku podatkowego, co w praktyce bywa trudne do osiągnięcia przy rotacji pracowników lub zmianach formy zatrudnienia. Nawet krótkotrwałe niespełnienie tego warunku może prowadzić do utraty prawa do estońskiego CIT. Szczególnie problematyczne jest łączenie różnych form zatrudnienia oraz uwzględnianie w kalkulacji osób powiązanych ze spółką, takich jak wspólnicy, którzy nie powinni być brani pod uwagę przy ocenie spełnienia kryteriów.

Wobec tego, mimo rosnącej popularności estońskiego CIT, system ten wciąż generuje liczne wątpliwości interpretacyjne i ryzyka podatkowe. Z jednej strony planowane zmiany legislacyjne, w tym abolicja dla uchybień formalnych, mogą poprawić sytuację podatników i ograniczyć negatywne skutki błędów technicznych. Z drugiej strony zaostrzenie podejścia do ukrytych zysków oraz ograniczenie możliwości wejścia w system w trakcie roku wskazują na rosnącą restrykcyjność fiskusa. W efekcie podatnicy powinni zachować szczególną ostrożność i na bieżąco monitorować zarówno zmiany przepisów, jak i praktykę organów podatkowych, aby uniknąć utraty preferencyjnego sposobu opodatkowania.

Sprawdź i skorzystaj z kursu podatkowo-księgowego o estońskim CIT https://platforma.ikidp.pl/courses/rachunkowosc-spolek-na-estonskim-cit-z-planem-kont-i-polityka-rachunkowosci/

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny