Rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej – MF planuje zmiany w VAT?

W dniu 7 października 2025 r. Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt nowelizacji ustawy o VAT, obejmujący ponad dwadzieścia planowanych zmian. Propozycje te wpisują się w szerszy proces dostosowywania krajowych regulacji do prawa unijnego, orzecznictwa TSUE oraz potrzeb praktyki gospodarczej. Choć wiele z zaproponowanych rozwiązań ma charakter porządkujący i doprecyzowujący, część z nich – w tym zwłaszcza rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej nabywcy – może istotnie wpłynąć na sytuację podatników. Na czym konkretnie mają polegać zmiany? 

MF planuje zmiany w VAT 

Wśród nich kluczowe znaczenie ma rozszerzenie zakresu solidarnej odpowiedzialności nabywcy za zaległości podatkowe sprzedawcy. Dotychczas odpowiedzialność solidarna obejmowała przede wszystkim transakcje związane z tzw. towarami i usługami wrażliwymi, wskazanymi w załączniku nr 15 do ustawy o VAT, a mechanizm ten nie miał zastosowania do płatności realizowanych w ramach podzielonej płatności. Ministerstwo Finansów planuje jednak rozszerzyć zakres tej instytucji, obejmując nią nowe kategorie transakcji. Odpowiedzialność solidarna ma dotyczyć również przypadków, w których zapłata została dokonana przy użyciu mechanizmu podzielonej płatności, jeśli nabywca wiedział, że faktura została wystawiona przez podmiot nieistniejący, potwierdza czynności, które faktycznie nie miały miejsca, lub zawiera kwoty niezgodne z rzeczywistością. 

Projekt zakłada także objęcie odpowiedzialnością solidarną usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT o wartości nieprzekraczającej 15 tys. zł, a także niektórych usług niematerialnych, takich jak doradztwo, zarządzanie, księgowość, reklama czy badania. To znaczące rozszerzenie zakresu regulacji, które może wpłynąć na szerokie grono przedsiębiorców, zwłaszcza tych prowadzących działalność w sektorze usług profesjonalnych.  

Tego rodzaju rozszerzenie ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa obrotu gospodarczego oraz ograniczenie procederu wyłudzeń VAT w obszarach, które dotychczas nie były objęte mechanizmem solidarnej odpowiedzialności. Jednocześnie jednak zmiana ta może budzić wątpliwości praktyczne, zwłaszcza w kontekście odpowiedzialności nabywcy, który mimo zachowania należytej staranności nie miał świadomości nieprawidłowości po stronie sprzedawcy. 

Instytucja składu VAT 

Nadto, jednym z najbardziej oczekiwanych elementów projektu jest wprowadzenie do polskiego porządku prawnego instytucji tzw. składu VAT. Rozwiązanie to, znane już w prawie unijnym, ma na celu uproszczenie rozliczeń VAT w transakcjach międzynarodowych. W praktyce skład VAT ma funkcjonować podobnie jak magazyn celny czy też skład akcyzowy – umożliwiając stosowanie stawki 0% VAT do dostaw i nabyć towarów realizowanych w ramach tego systemu. Dopiero moment wyprowadzenia towarów ze składu będzie skutkował powstaniem obowiązku podatkowego. 

Mechanizm ten ma przynieść szczególne korzyści podmiotom zaangażowanym w handel transgraniczny, redukując ryzyko błędów w rozliczeniach oraz zwiększając płynność finansową. Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa, przepisy o składach VAT miałyby wejść w życie w 2027 r., co da przedsiębiorcom czas na przygotowanie się do nowych zasad. 

Projekt przewiduje również doprecyzowanie przepisów dotyczących rozliczania VAT w systemie kaucyjnym. Propozycja zakłada, że w przypadku zmiany stawki podatku dla produktów objętych systemem kaucyjnym właściwą stawką będzie ta obowiązująca na ostatni dzień roku podatkowego, za który składane jest rozliczenie. Nowelizacja ma też uregulować kwestię okresu przechowywania ewidencji prowadzonej przez wprowadzających produkty w opakowaniach oraz podmioty reprezentujące przez pięć lat, licząc od końca roku, którego rozliczenie dotyczy. Celem tych zmian jest uporządkowanie zasad ewidencjonowania i rozliczania podatku w ramach systemu kaucyjnego, który od 2025 r. stanowi nowy obowiązek dla wielu przedsiębiorców z branży napojowej i handlu detalicznego. 

Oprócz wymienionych powyżej kwestii projekt wprowadza również liczne modyfikacje o charakterze porządkującym. Wśród nich należy wskazać m.in. zmianę sposobu klasyfikacji towarów wrażliwych z PKWiU na Nomenklaturę Scaloną (CN), możliwość weryfikacji statusu podatnika na tzw. białej liście z datą wsteczną do pięciu lat, a także nowe obowiązki dotyczące obsługi i ewidencjonowania kas rejestrujących. 

Planowana nowelizacja ma zatem charakter kompleksowy i obejmuje zarówno rozwiązania porządkujące, jak i systemowe. Rozszerzenie odpowiedzialności solidarnej wymusi na przedsiębiorcach większą ostrożność przy weryfikacji kontrahentów i ocenie wiarygodności dokumentów księgowych. Wprowadzenie instytucji składu VAT może natomiast przynieść wymierne korzyści firmom zajmującym się handlem międzynarodowym, oferując im narzędzie, które ułatwi rozliczenia i ograniczy ryzyko błędów. Projekt znajduje się obecnie na etapie opiniowania, a uwagi można było zgłaszać do 10 listopada 2025 r. Jeżeli propozycje resortu finansów zostaną utrzymane w obecnym kształcie, większość nowych regulacji wejdzie w życie w połowie 2026 r., natomiast część (w tym instytucja składu VAT) dopiero w roku 2027. 

Bądź na bieżąco z najważniejszymi zmianami podatkowymi, dołącz do Instytutu https://ikidp.pl/rejestracja 

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny