Zaliczki na poczet zysku w estońskim CIT – fiskus znów zmienia zdanie?

Estoński CIT, czyli ryczałt od dochodów spółek kapitałowych, od początku swojego istnienia w polskim systemie podatkowym wzbudzał pewne kontrowersje i rodził pytania praktyczne. Jego celem było stworzenie uproszczonego, przyjaznego dla przedsiębiorców mechanizmu opodatkowania, który sprzyjałby inwestycjom i akumulacji kapitału w firmie, bez konieczności zapłaty podatku, dopóki zysk nie zostanie wypłacony. Jednak interpretacje przepisów dotyczących szczegółowych rozwiązań estońskiego CIT – w tym w szczególności kwestii zaliczek na poczet zysku – zmieniają się w ostatnim czasie, także w zakresie zaliczek na poczet zysku w estońskim CIT. 

Zaliczki na poczet zysku w estońskim CIT 

W klasycznym modelu podatku dochodowego od osób prawnych zysk jest opodatkowany na bieżąco. Natomiast w modelu estońskim – z założenia – opodatkowanie następuje dopiero w momencie wypłaty zysku. Z tego powodu zasadnicze znaczenie ma precyzyjne zdefiniowanie, co w świetle przepisów ustawy o CIT uważa się za „wypłatę zysku” i w jakim momencie powstaje obowiązek podatkowy. 

Więcej na temat korzyści z estońskiego CIT-u dla małych i średnich przedsiębiorstw przeczytasz w tym artykule. 

W praktyce wiele spółek decyduje się na wypłatę zaliczek na poczet przyszłej dywidendy, co jest dopuszczalne zarówno przez przepisy prawa handlowego, jak i przez dotychczasowe stanowiska organów podatkowych. Problem pojawia się natomiast w momencie, gdy spółka – np. po utracie statusu małego podatnika lub rezygnacji z estońskiego CIT – dokonuje wypłat zaliczek na poczet zysku wypracowanego w czasie obowiązywania ryczałtu lub posiadania statusu małego podatnika W takich przypadkach kluczowe znaczenie ma ustalenie, jaka stawka podatku powinna obowiązywać: czy 10%, zarezerwowana dla małych podatników, czy też 20%, przeznaczona dla „dużych”. 

Dotychczasowa praktyka interpretacyjna KIS była korzystna – decydujący był moment wypłaty, a nie uchwały o podziale zysku. Taka linia dawała podatnikom przewidywalność i możliwość planowania zobowiązań. Tym bardziej zdumiewające było, gdy w styczniu 2025 r. Dyrektor KIS (interpretacja nr 0111-KDIB1-1.4010.658.2024.2.KM) odszedł od tego stanowiska. Nowa wykładnia sugerowała, że zaliczki – niezależnie od momentu wypłaty – powinny być opodatkowane według stawki obowiązującej w dniu podjęcia uchwały o podziale zysku.  

Wyrok WSA i stanowisko fiskusa 

Nieco ponad trzy miesiące później, 24 kwietnia 2025 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. I SA/Kr 158/25) oddalił skargę podatnika na interpretację ze stycznia. Sąd uznał, że decydujący dla ustalenia stawki ryczałtu jest moment podjęcia uchwały o podziale zysku, nie zaś moment wypłaty zaliczki. To potwierdziło interpretację niekorzystną dla podatnika i wydawało się, że linia fiskusa będzie kontynuowana. 

Zmiana stanowiska w tym zakresie mogłaby oznaczać dla firm realne ryzyko podatkowe i konieczność korygowania wcześniejszych działań. Przedsiębiorcy, którzy działali w dobrej wierze i w oparciu o uzyskane interpretacje, mogliby zostać postawieni w sytuacji, w której fiskus zakwestionuje wcześniejsze wypłaty zaliczek i zażąda zapłaty wyższego podatku wraz z odsetkami.  

Tymczasem tego samego dnia tj. 24 kwietnia 2025r.  Dyrektor KIS wydał kolejną interpretację (nr 0114-KDIP2-2.4010.44.2025.2.IN), w której powrócił do wcześniejszego, korzystniejszego dla podatników stanowiska. Uznano w niej, że status małego podatnika na dzień wypłaty zaliczki decyduje o stawce CIT . W praktyce oznacza to powrót do rozróżnienia: zaliczki opodatkowane według 10% CIT, zyski z uchwały – według 20% CIT, jeżeli spółka utraciła status małego podatnika w danym roku. Ustępstwo fiskusa, choć zaskakujące, może świadczyć o próbie ograniczenia negatywnych skutków uprzedniej wykładni. 

Reasumując, cała sytuacja powinna być dla przedsiębiorców i doradców podatkowych sygnałem ostrzegawczym. Pomimo założeń estońskiego CIT jako systemu przejrzystego i przyjaznego, praktyka jego stosowania ujawnia wiele trudności i ryzyk. Nieoczekiwane zmiany interpretacyjne, sprzeczne rozstrzygnięcia i niepełne regulacje sprawiają, że korzystanie z tego reżimu wymaga szczególnej ostrożności. W najbliższych miesiącach warto obserwować dalszy bieg sprawy – zwłaszcza ewentualne zaskarżenie wyroku WSA do NSA oraz reakcje organów podatkowych na kolejne wnioski o interpretacje. Dopiero wtedy będzie można jednoznacznie ocenić, które stanowisko okaże się docelowe i na ile podatnicy mogą na nim polegać. 

Inne wątpliwości związane z estońskim CIT rozwiewamy tutaj. 

Ponadto, być może wskazane byłoby także, aby ustawodawca doprecyzował wprost te kwestie. Do tego czasu przedsiębiorcy powinni zachować ostrożność, szczególnie w kontekście zaliczek na poczet zysku przy estońskim CIT. Warto rozważyć złożenie wniosku o interpretację indywidualną lub przeprowadzenie szczegółowej analizy ryzyka podatkowego, by uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji finansowych i sporów z organami skarbowymi. 

Sprawdź i skorzystaj z kursu podatkowo-księgowego o estońskim CIT https://platforma.ikidp.pl/courses/rachunkowosc-spolek-na-estonskim-cit-z-planem-kont-i-polityka-rachunkowosci/  

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny