Jak rozliczać samochód w estońskim CIT?

Estoński CIT, wprowadzony w Polsce w 2021 roku, zrewolucjonizował sposób opodatkowania przedsiębiorstw, zmieniając moment powstawania obowiązku podatkowego z osiągnięcia dochodu na moment wypłaty zysku oraz w określonych innych sytuacjach przewidzianych w przepisach. Z tego powodu rozliczanie samochodu firmowego w ramach estońskiego CIT wymaga szczególnej uwagi, zwłaszcza w kontekście kosztów uzyskania przychodów i ewentualnych ograniczeń wynikających z prawa podatkowego.

Samochód firmowy a koszty uzyskania przychodu

W tradycyjnym CIT koszty eksploatacji i amortyzacji samochodu firmowego mogą być wliczane w koszty uzyskania przychodu w miarę ponoszenia wydatków. W estońskim CIT mechanizm ten ulega modyfikacji. Ponieważ estoński CIT obejmuje opodatkowanie dopiero w momencie wypłaty zysku, koszty związane z nabyciem lub użytkowaniem samochodu w dużej mierze wpływają na bieżącą kalkulację przychodów do celów wewnętrznych przedsiębiorstwa, ale nie zmieniają bezpośrednio podstawy opodatkowania aż do momentu wypłaty zysku.

Jeżeli samochody nie są wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej, obowiązuje zasada, że 50% wydatków związanych z pojazdem stanowi podstawę opodatkowania. W przypadku, gdy użytkownikiem jest wspólnik, członek zarządu lub podmiot powiązany, wydatki te traktowane są jako ukryty zysk. Natomiast w sytuacji, gdy samochód jest używany przez pracownika niepowiązanego ze spółką, 50% wydatków stanowi wydatek niezwiązany z działalnością gospodarczą.

Co istotne, także zagadnienie ujmowania wydatków na samochody w spółkach opodatkowanych estońskim CIT pojawia się niemal każdej firmie korzystającej z pojazdów do celów mieszanych. Przez użytkowanie mieszane rozumiemy sytuację, w której samochód służy zarówno celom firmowym, jak i prywatnym. Zgodnie z art. 16 ust. 5f ustawy o CIT, jeśli podatnik nie prowadzi ewidencji przebiegu pojazdu określonej w art. 86a ust. 4 ustawy o VAT, uznaje się, że samochód jest wykorzystywany również do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą. W praktyce oznacza to, że takie samochody mogą podlegać opodatkowaniu w ramach estońskiego CIT jako ukryte zyski lub wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą.

Jeżeli jednak podatnik jest w stanie udowodnić, że samochody są używane wyłącznie do celów działalności gospodarczej, wówczas wydatki z tego tytułu nie będą traktowane jako ukryty zysk ani wydatek niezwiązany z działalnością gospodarczą. Ciężar dowodu spoczywa na podatniku, a przepisy pozostawiają pewną swobodę co do formy udokumentowania użytkowania pojazdu. Teoretycznie nawet brak ewidencji przebiegu nie skutkuje automatycznie powstaniem obowiązku podatkowego, o ile przedsiębiorca może wykazać firmowe przeznaczenie pojazdu. Natomiast w praktyce brak ewidencji to niemal zawsze problem dla podatnika i organy mogą zakwestionować wyłączne użycie firmowe. Ewidencji nie trzeba sporządzać jednak, jeśli pojazd jest konstrukcyjnie wyłączony z użytku prywatnego lub gdy przedmiotem działalności podatnika jest sprzedaż/najem aut i pojazdy są wyłącznie do tego przeznaczone.

Opodatkowanie samochodu w estońskim CIT

Do wydatków zaliczanych do podstawy opodatkowania należą zarówno koszty zakupu lub najmu pojazdu, jak i koszty eksploatacyjne, takie jak paliwo, serwis, wymiana opon, ubezpieczenie, opłaty drogowe i parkingowe. Organy podatkowe wskazują, że przy ustalaniu podstawy opodatkowania należy brać pod uwagę kwoty brutto, czyli wraz z naliczonym VAT, co potwierdza m.in. interpretacja 0111-KDIB1-2.4010.730.2022.2.DP z 12 stycznia 2023 roku. Ujęcie wydatków w kwocie brutto wynika z przepisów ustawy o rachunkowości, gdzie pojęcie kosztu nie jest tożsame z pojęciem wydatku.

W klasycznym CIT koszty samochodów osobowych używanych do celów mieszanych podlegają różnym ograniczeniom. Odpisy amortyzacyjne można uwzględnić tylko do wartości samochodu nieprzekraczającej 150 000 zł, a w przypadku pojazdów elektrycznych 225 000 zł. Inne wydatki eksploatacyjne można ująć w kosztach jedynie w wysokości 75%, reszta stanowi koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodu (NKUP). W estońskim CIT takie ograniczenia nie mają zastosowania, co sprawia, że dla droższych samochodów opodatkowanie w ramach estońskiego CIT jest korzystniejsze. W praktyce granica, od której estoński CIT staje się podatkowo bardziej opłacalny niż klasyczny CIT, wynosi około 235 000 zł netto za pojazd. Zaznaczenia wymaga jednak, że jest to wartość szacunkowa w analizach, nie uniwersalna granica – zależy to bowiem od modelu kalkulacji i struktury finansowania.

Z uwagi na to, rozliczanie samochodów w estońskim CIT wymaga szczególnej uwagi przy użytkowaniu mieszanym. Kluczowe jest właściwe ustalenie proporcji kosztów przypadających na cele prywatne i firmowe, prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu, a także prawidłowe rozliczenie VAT. Dla pojazdów używanych w pełni firmowo wydatki można rozliczać w całości, natomiast w przypadku użytkowania mieszane 50% wydatków brutto stanowi ukryty zysk lub wydatek niezwiązany z działalnością gospodarczą. Estoński CIT jest szczególnie korzystny dla droższych samochodów, których wartość przekracza limity stosowane w klasycznym CIT, co sprawia, że dla spółek inwestujących w pojazdy o wysokiej wartości mechanizm ten może być podatkowo efektywniejszy.

Sprawdź i skorzystaj z kursu podatkowo-księgowego o estońskim CIT https://platforma.ikidp.pl/courses/rachunkowosc-spolek-na-estonskim-cit-z-planem-kont-i-polityka-rachunkowosci/

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny