Estoński CIT – najważniejsze orzeczenia sądów, które musisz znać

Estoński CIT polega w swoim założeniu na opodatkowaniu jedynie wypłacanych przez spółkę zysków, co pozwala uniknąć podatków od reinwestowanego kapitału. Aby efektywnie korzystać z estońskiego CIT konieczne jest zrozumienie jego złożonych zasad oraz znajomość istotnych orzeczeń sądów, które wyjaśniają sporne kwestie. W dzisiejszym artykule przedstawiamy najważniejsze orzeczenia sądowe, które kształtują zastosowanie estońskiego CIT w praktyce. 

Estoński CIT – samochody służbowe użytkowane prywatnie? 

Dla przykładu, w 2022 roku estoński CIT wzbudził liczne kontrowersje w Polsce, szczególnie w kontekście opodatkowania samochodów służbowych, które były użytkowane przez wspólników oraz pracowników do celów prywatnych. Podstawowa zasada estońskiego CIT zakłada brak opodatkowania podatkiem dochodowym do momentu wypłaty zysków. Istnieją jednak wyjątki, a mianowicie: opodatkowaniu podlegają nie tylko klasyczne dywidendy, ale także tzw. ukryte zyski oraz wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą.  

Jedną z kategorii ukrytych zysków stanowią odpisy amortyzacyjne oraz wydatki związane z użytkowaniem samochodów osobowych przez wspólników spółki, które nie służą wyłącznie działalności gospodarczej. W sytuacji tzw. użytkowania mieszanego, kiedy samochody są wykorzystywane zarówno do celów służbowych, jak i prywatnych, połowa tych wydatków jest objęta estońskim CIT jako ukryte zyski. W 2022 r. organy podatkowe rozszerzyły stosowanie przepisów o ukrytych zyskach na samochody służbowe wykorzystywane prywatnie przez pracowników niebędących wspólnikami. Było to postrzegane jako nadinterpretacja, ponieważ definicja ukrytych zysków odnosi się do świadczeń na rzecz wspólników lub podmiotów powiązanych, a nie pracowników spółki.  

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2023 r. (sygn. II FSK 93/23) przyniósł przełom w interpretacji przepisów. Sąd uznał, że do końca 2022 r. nie istniały przepisy nakazujące opodatkowanie samochodów służbowych udostępnianych na cele prywatne pracowników niebędących wspólnikami. W związku z tym brak było podstaw do żądania podatku. Wyrok wskazał również, że stosowanie analogii przez organy podatkowe bez wyraźnej podstawy prawnej jest niedopuszczalne. Jednakże od 1 stycznia 2023 r. wprowadzono zmiany, które mają na celu jednoznaczne rozstrzygnięcie kwestii opodatkowania samochodów służbowych używanych prywatnie przez pracowników. Zgodnie z nowymi przepisami, połowa odpisów amortyzacyjnych oraz wydatków związanych z samochodami wykorzystywanymi w sposób mieszany (niezależnie od tego czy użytkownikami są wspólnicy czy też pracownicy), jest objęta opodatkowaniem estońskim CIT. 

Inne najważniejsze orzeczenia 

W sprawie rozpatrywanej zaś przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 342/23), kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy dochody ze sprzedaży kryptowalut przez spółki z ograniczoną odpowiedzialnością opodatkowane estońskim CIT powinny być objęte ryczałtem od dochodów spółek (zgodnie z art. 28m ust. 1 ustawy o CIT) czy też podatkiem od dochodów z odpłatnego zbycia walut wirtualnych (na mocy art. 22d tej ustawy). Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że dochody ze sprzedaży kryptowalut powinny być opodatkowane według zasad dotyczących zbycia walut wirtualnych, a nie ryczałtem od dochodów spółek.  

W uzasadnieniu WSA poparł interpretację KIS, stwierdzając, że przychody uzyskiwane z kryptowalut przez spółki ryczałtowe podlegają przepisom szczególnym, czyli art. 22d ustawy o CIT. Sąd zaznaczył, że zasady opodatkowania kryptowalut w spółkach ryczałtowych są odrębnie regulowane i nie należą do zakresu opodatkowania estońskiego CIT. W konsekwencji sąd oddalił skargę podatnika, potwierdzając konieczność opodatkowania dochodów z kryptowalut na zasadach określonych w art. 22d ustawy. 

Idąc dalej, sprawa, która trafiła przed Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (sygn. akt I SA/Wr 516/23) dotyczyła opodatkowania odsetek od pożyczki udzielonej spółce przed jej przejściem na estoński CIT. Spółka zajmująca się zarządzaniem nieruchomościami podpisała umowę pożyczki z podmiotem powiązanym w grudniu 2022 r., a następnie od stycznia 2023 r. przeszła na estoński CIT. W interpretacji indywidualnej z 21 kwietnia 2023 r. Dyrektor KIS wskazał, że odsetki od tej pożyczki stanowią ukryty zysk, podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 28m ust. 3 pkt 1 ustawy o CIT, co wynika z przepisów ustawy o CIT, które nie wyłączają odsetek z definicji ukrytych zysków. Sąd podtrzymał stanowisko Dyrektora KIS, argumentując, że pomimo zawarcia umowy pożyczki przed zmianą systemu opodatkowania, odsetki naliczane po przejściu na estoński CIT mogą być uznane za ukryty zysk. 

Poza tym, także opodatkowanie transakcji między podmiotami powiązanymi w estońskim CIT, szczególnie w kontekście najmu nieruchomości, budzi liczne wątpliwości, głównie ze względu na ryzyko uznania opłat z tego tytułu za ukryte zyski. Kluczową kwestią jest tutaj to, czy spółka wynajmująca ma niezależny dostęp do aktywów niezbędnych do prowadzenia działalności. Krajowa Informacja Skarbowa (KIS) w interpretacjach z 3 i 4 kwietnia 2023 r. (sygn. 0111-KDIB2-1.4010.780.2022.2.BJ oraz 0111-KDIB1-2.4010.95.2023.1.MC) uznała, że opłaty czynszowe na rzecz podmiotu powiązanego nie stanowią ukrytych zysków, gdy spółka zadeklaruje posiadanie odpowiednich zasobów maszynowych i nieruchomościowych.  

Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje, że choć przepisy ustawy o CIT nie regulują bezpośrednio kwestii posiadania aktywów przez spółkę, podejście sądów jest zróżnicowane. W wyroku z 23 marca 2023 r. (sygn. I SA/Łd 137/23) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że nie można wymagać wyposażenia spółki w niezbędne do działalności aktywa jako warunku uniknięcia ukrytych zysków. Jednakże wcześniejszy wyrok z 21 lutego 2023 r. (sygn. I SA/Łd 753/22) podtrzymał stanowisko, iż niedostateczne wyposażenie może prowadzić do uznania, że wypłaty związane z najmem stanowią ukryte zyski. Oczekuje się, że Naczelny Sąd Administracyjny uściśli te wątpliwości w przyszłych orzeczeniach. 

Reasumując, estoński CIT jest atrakcyjnym sposobem opodatkowania dla spółek, które są gotowe reinwestować zyski, lecz jego skuteczne stosowanie wymaga znajomości kluczowych orzeczeń sądów. Dla przedsiębiorców kluczowe jest śledzenie aktualnych orzeczeń, by nie narażać się na ryzyko utraty korzyści wynikających z estońskiego CIT. 

Sprawdź i skorzystaj z kursu podatkowo-księgowego o estońskim CIT https://platforma.ikidp.pl/courses/rachunkowosc-spolek-na-estonskim-cit-z-planem-kont-i-polityka-rachunkowosci/

Autor

Redaktor prowadzący

Redaktor naczelny